Koncert „Wajda100” w Budapeszcie – nowe otwarcie w polsko-węgierskim dialogu kulturalnym

Koncert muzyki z filmów Andrzeja Wajdy, Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” dla kompozytora Gyorgya Kurtaga oraz spotkanie ministrów kultury Polski i Węgier – tak rozpoczął się nowy wymiar współpracy polsko-węgierskiej w obszarze kultury. 

20 września 2026 w Müpa Budapest odbył się koncert „Bunt. Wolność. Miłość – Wajda100”, podczas którego można było usłyszeć muzykę filmową w wykonaniu Dohnányi Orchestra Budafok. Koncertowi towarzyszyły fragmenty najważniejszych filmów Andrzeja Wajdy. Dzień później miało miejsce spotkanie Marty Cienkowskiej, ministry kultury i dziedzictwa narodowego, oraz Zoltána Tarra, węgierskiego ministra kultury i relacji społecznych. Ministrowie rozmawiali o możliwościach współpracy, rozwijania nowych projektów i wymiany artystycznej. 

Ponadczasowe kino Wajdy łączy społeczeństwa ponad granicami 

Koncert „Bunt. Wolność. Miłość – Wajda100” w wykonaniu Orkiestry Symfonicznej im. Ernő Dohnányiego z Budafok pod batutą Apora Szütsa zwieńczył Budapest Classics Film Marathon – jeden z najbardziej popularnych festiwali filmowych na Węgrzech. Publiczność mogła usłyszeć utwory z najważniejszych dzieł Wajdy takich jak m.in. „Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza”, „Ziemia obiecana”, „Katyń” czy „Popiół i diament” autorstwa Wojciecha Kilara, Krzysztofa Pendereckiego, Andrzeja Korzyńskiego i Pawła Mykietyna. Muzyce towarzyszyły fragmenty filmów pokazywane w kinowym formacie. Koncert był finałem budapeszteńskich obchodów stulecia urodzin reżysera.

Dzieła Wajdy ponownie pokazały swoją uniwersalność. Wyrastając z polskiej historii, jednocześnie stawiają ponadczasowe pytania o prawdę, wolność, odpowiedzialność i cenę politycznej zmiany. Szczególnie mocno wybrzmiały tego wieczoru na Węgrzech, które na nowo określają kształt swoich instytucji i miejsce w Europie.

– Filmy Wajdy poruszają niezwykle głębokie i trudne tematy, dlatego wybór utworów otwierających i zamykających koncert był nie lada wyzwaniem. Odkrywam teraz twórczość Wajdy właśnie poprzez muzykę – to dla mnie zupełnie nowa podróż. Z drugiej strony, pewne aspekty tej twórczości były mi już bliskie, gdyż Węgrów i Polaków łączą braterskie więzi i wspólna historia; nasze kinematografie, muzyka i sztuka wykazują wiele podobieństw, więc tematyka podejmowana przez Wajdę jest dla Węgrów, a także dla mnie osobiście, bardzo bliska i zrozumiała – mówi Apor Szüts, dyrygent Budafok Dohnányi Orchestra. 

Projekt połączył Instytut Adama Mickiewicza, Instytut Polski w Budapeszcie, Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny, Krakowskie Biuro Festiwalowe, Wytwórnię Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, Fundację im. Wacława Felczaka oraz węgierski Narodowy Instytut Filmowy i Müpa Budapest. Współpraca nie ograniczyła się do prezentacji gotowego programu, ale objęła wspólne tworzenie wydarzenia, wymianę doświadczeń i budowanie bezpośrednich relacji między instytucjami oraz artystami.

– Ten wieczór pokazał nie tylko uniwersalność kina Wajdy, lecz także siłę rzeczywistego partnerstwa. Polskie i węgierskie instytucje oraz artyści wspólnie stworzyli wydarzenie, które otwiera przestrzeń dla kolejnych spotkań, wymiany i nowych projektów. Odnowienie tych relacji jest ważne dla obu krajów, Europy Środkowej i europejskiego dialogu. Jesteśmy szczęśliwi, że możemy wspólnie planować kolejne artystyczne i instytucjonalne współprace – mówi Olga Wysocka, dyrektorka Instytutu Adama Mickiewicza.

Polska i Węgry rozpoczynają nowy rozdział współpracy w dziedzinie kultury 

21 września 2026 w Budapeszcie spotkali się Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, oraz Zoltán Tarr, minister kultury i relacji społecznych Węgier, aby porozmawiać o nowych możliwościach współpracy kulturowej między Polską a Węgrami. 

Spotkanie miało szczególny wymiar, ponieważ było ich pierwszym spotkaniem na Węgrzech po zmianie rządu. Potwierdziło ono gotowość obu stron do odbudowy dialogu instytucjonalnego oraz rozwijania nowych projektów, wymiany artystycznej i długofalowej współpracy.

Jednym z najważniejszych tematów była kwestia współpracy na poziomie europejskim oraz organizacji wzajemnych wizyt studyjnych instytucji kultury obu krajów. W trakcie rozmów podjęto również tematykę współpracy w ramach Grupy Wyszehradzkiej (V4), do której należą Polska, Czechy, Słowacja i Węgry.

Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” dla kompozytora Gyorgya Kurtaga

Podczas prywatnej ceremonii w Budapest Music Center kompozytor Gyorgy Kurtag uhonorowany został Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Gyorgy Kurtag to jeden z najważniejszych węgierskich kompozytorów współczesnej muzyki klasycznej oraz powojennej awangardy. Jego charakterystyczny muzyczny styl ukształtował się pod wpływem tradycji węgierskiej (bywa nazywany spadkobiercą Béli Bartóka) oraz studiów w Paryżu pod okiem Oliviera Messiaena i Dariusa Milhauda.  Kompozytor, wciąż aktywny twórczo, w tym roku obchodzi 100. rocznicę urodzin.

Kontakt dla mediów:
Malwina Malinowska
e-mail: [email protected] 
+48 796 210 592

Instytut Adama Mickiewicza (IAM) łączy polską kulturę z ludźmi na całym świecie. Jako instytucja państwowa tworzy trwałe zainteresowanie polską kulturą i sztuką, wzmacniając obecność polskich artystek i artystów na globalnej scenie. Inicjuje innowacyjne projekty, wspiera międzynarodową współpracę oraz wymianę kulturalną. Promuje twórczość zarówno uznanych jak i obiecujących twórców, ukazując różnorodność i bogactwo naszej kultury. Instytut Adama Mickiewicza prowadzi także portal Culture.pl, stanowiący wszechstronne źródło wiedzy o polskiej kulturze. Więcej informacji: www.iam.pl.