Rok Andrzeja Wajdy
Rok 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy
Rok 2026 Senat Rzeczypospolitej Polskiej ogłosił Rokiem Andrzeja Wajdy, jednego z najwybitniejszych twórców polskiego i światowego kina, w stulecie jego urodzin oraz dziesiątą rocznicę śmierci. Reżyser takich filmów jak Kanał, Popiół i diament, Ziemia obiecana, Człowiek z marmuru czy Katyń zapisał się w historii światowego kina, łącząc artystyczną odwagę z głębokim zaangażowaniem społecznym i obywatelskim.
Andrzej Wajda - diagnosta polskiej duszy
Andrzej Wajda (1926–2016) był jednym z najważniejszych twórców polskiego i światowego kina, reżyserem filmowym i teatralnym, a także scenarzystą. W czasie okupacji pracował fizycznie i uczył się na tajnych kompletach, rozwijając jednocześnie zainteresowania plastyczne. Po wojnie studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, co silnie wpłynęło na wizualną stronę jego filmów – kompozycję kadru, operowanie światłem i kolorem. Następnie ukończył reżyserię w Łódzkiej Szkole Filmowej. Zapoczątkował swoją twórczą drogę, debiutując filmem Pokolenie (1955), z kolei Kanał (nagrodzony w Cannes) i Popiół i diament ugruntowały jego pozycję jako czołowego przedstawiciela Polskiej Szkoły Filmowej.
Wajda zasłynął również jako wybitny adaptator literatury – ekranizował najważniejszych polskich pisarzy, m.in. Reymonta (Ziemia obiecana), Wyspiańskiego (Wesele), Iwaszkiewicza (Panny z Wilka) i Mickiewicza (Pan Tadeusz), budując filmową opowieść o polskiej tożsamości. Jego kino często wchodziło w dialog z rzeczywistością polityczną PRL, niejednokrotnie mierząc się z cenzurą. W latach 70. i 80. stworzył ważne filmy zaangażowane, m.in. Człowiek z marmuru i Człowiek z żelaza (Złota Palma w Cannes), wspierając idee ruchu „Solidarności".
Równolegle rozwijał intensywną działalność teatralną, reżyserując liczne spektakle. Po 1989 roku angażował się w życie publiczne – był senatorem RP. Ufundował Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”, a w 2002 roku założył szkołę reżyserii dla młodych twórców. Za swoją twórczość otrzymał najważniejsze światowe wyróżnienia, w tym Oscara za całokształt (2000), Złotego Lwa w Wenecji i Złotego Niedźwiedzia w Berlinie. Jego ostatni film, Powidoki (2016), miał charakter artystycznego testamentu.
Rok Andrzeja Wajdy 2026 - wydarzenia na całym świecie
Z okazji Roku Andrzeja Wajdy Instytut Adama Mickiewicza współorganizuje i wspiera przeglądy filmów Andrzeja Wajdy na świecie m.in. we Francji, Włoszech, Niemczech, Argentynie, Austrii, Japonii oraz na Węgrzech.
IAM we współpracy z Partnerami: Wytwórnią Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie oraz Szkołą Filmową w Łodzi, przy wsparciu finansowym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, organizuje także konkurs WAJDA RE/FRAME, do którego zaprosił studentów zagranicznych uczelni filmowych i artystycznych do podjęcia wyjątkowego wyzwania twórczego – stworzenia autorskiego eseju filmowego opartego na twórczej interpretacji filmów Andrzeja Wajdy. Więcej informacji: tutaj.
Program wydarzeń w ramach Roku Andrzeja Wajdy 2026:
Luty
-
10 lutego – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu - Panny z Wilka (goście: Wiesława Starska, Allan Starski)
Marzec
-
17 marca – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu – Niewinni czarodzieje oraz muzyka jazzowa na żywo w wykonaniu młodych polskich artystów
Kwiecień
-
7 kwietnia – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu – Katyń (goście: Paweł Edelman, Maja Ostaszewska)
-
9–19 kwietnia – 45. Istanbul Film Festival: spotkania networkingowe Meetings on the Bridge; pokaz Popiołu i diamentu z masterclassem w ramach Roku Wajdy
Maj
-
12 maja – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu - Dyrygent (gość: Andrzej Seweryn)
Czerwiec
-
7 czerwca–7 lipca – Film Wróblewski według Wajdy (koprodukcja IAM z 2015 roku) udostępniony na portalu Ninateka.pl
-
10 czerwca – Start komunikacji konkursu WAJDA RE/FRAME - konkurs na eseje filmowe organizowany ze Szkołą Filmową w Łodzi
-
16 czerwca – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu – Wszystko na sprzedaż (goście: Daniel Olbrychski, Małgorzata Potocka)
Lipiec
-
7 lipca – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu – Tatarak (gość: Jean-Marie Samocki)
Wrzesień
-
3–17 września – Festiwal Filmów Polskich 2026 w Seulu
-
11 września – 21. Festiwal filmPOLSKA w Berlinie i Poczdamie – pitching Wajda School New Talents w Instytucie Polskim w Berlinie
-
15–20 września – Retrospektywa filmów Andrzeja Wajdy podczas 9. Budapest Classic Film Marathon: pokaz Popiołu i diamentu z taśmy w Kinie Urania oraz koncert muzyki filmowej Wajdy
-
15 września – WAJDA RE/FRAME – rozstrzygniecie konkursu na eseje filmowe organizowanego ze Szkołą Filmową w Łodzi
-
Videocast na Culture.pl
Październik
-
1–15 października – Retrospektywa Andrzeja Wajdy w Argentynie: BUENOS AIRES - 9 filmów i 18 projekcji
-
9-18 października – Pokaz zwycięskiego eseju konkursu WAJDA RE/FRAME w czasie Warszawskiego Festiwalu Filmowego przed pokazem Dantona, Kino Iluzjon
-
9 października – Otwarcie retrospektywy Wajdy w Innsbrucku, Austria
-
25 października – Pokaz filmu Niewinni czarodzieje z muzyką na żywo w Cosmopolite Scene, Oslo
-
26 października – Pokaz filmu Niewinni czarodzieje z muzyką na żywo w kinie Bio Aspen, Sztokholm
-
28 października – Pokaz filmu Niewinni czarodzieje z muzyką na żywo podczas Festiwalu Valladolid
-
29 października – Pokaz filmu Niewinni czarodzieje z muzyką na żywo w Madrycie
-
29 października–1 listopada – Retrospektywa Andrzeja Wajdy w Argentynie: CORDOBA – Cineclub Municipal
-
31 października – Wajda i sztuka. Dialog filmu, literatury i malarstwa // Spotkanie ze studentami, wykład oraz debata po emisji filmu Panny z Wilka w Bratysławie
Listopad
-
3–8 listopada – 36. Cottbus Film Festival
-
5–8 listopada – Retrospektywa Andrzeja Wajdy w Argentynie: MENDOZA – Cine Universidad (Uniwersytet UNCUYO)
-
7–14 listopada – Camerimage –wręczenie nagród laureatom konkursu WAJDA RE/FRAME
-
9–11 listopada – Retrospektywa Andrzeja Wajdy w Argentynie: MAR DEL PLATA - Festival Internacional de Cine de Mar del Plata oraz konferencja nt. twórczości Wajdy z udziałem dr Michała Oleszczyka
-
10–22 listopada – CiakPolska FIlm Festival w Rzymie
-
10–15 listopada 2026 – Cineteca Classic / Grandi classici del cinema polacco sekcja poświęcona twórczości Wajdy
-
19–22 listopada – sekcja „Nowe Kino Polskie”
-
11 listopada–17 grudnia – objazdowy przegląd Wajdy w 7 włoskich miastach: Mediolanie, Turynie, Udine, Florencji, Bolonii, Neapolu i Palermo
-
od 14 listopada – przegląd 4 filmów Wajdy w telewizji RAI, następnie będą one bezpłatnie dostępne na platformie RaiPlay do końca 2026 r.
-
listopad (data w ustaleniu) – Wajda i sztuka. Dialog filmu, literatury i malarstwa / Spotkanie ze studentami, wykład oraz debata po emisji Panien z Wilka w Innsbrucku
-
13–19 listopada – Poland Film Festival 2026 w Tokio – pokazy filmów Wajdy prezentowane we współpracy z CKF oraz pokazy młodszych twórców
-
13–15 listopada – Warsztaty z demokracji, Bratysława - panel dyskusyjny
-
14–15 listopada – Retrospektywa Andrzeja Wajdy w Argentynie: BUENOS AIRES - Cine Teatro York
-
16–18 listopada – Warsztaty z demokracji, Sofia - panel dyskusyjny
Grudzień
-
3 grudnia – Pitching Wajda School New Talents w Instytucie Polskim w Paryżu
