Rok Andrzeja Wajdy
Rok 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy
Rok 2026 Senat Rzeczypospolitej Polskiej ogłosił Rokiem Andrzeja Wajdy, jednego z najwybitniejszych twórców polskiego i światowego kina, w stulecie jego urodzin oraz dziesiątą rocznicę śmierci. Reżyser takich filmów jak Kanał, Popiół i diament, Ziemia obiecana, Człowiek z marmuru czy Katyń zapisał się w historii światowego kina, łącząc artystyczną odwagę z głębokim zaangażowaniem społecznym i obywatelskim.
Andrzej Wajda - diagnosta polskiej duszy
Andrzej Wajda (1926–2016) był jednym z najważniejszych twórców polskiego i światowego kina, reżyserem filmowym i teatralnym, a także scenarzystą. W czasie okupacji pracował fizycznie i uczył się na tajnych kompletach, rozwijając jednocześnie zainteresowania plastyczne. Po wojnie studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, co silnie wpłynęło na wizualną stronę jego filmów – kompozycję kadru, operowanie światłem i kolorem. Następnie ukończył reżyserię w Łódzkiej Szkole Filmowej. Zapoczątkował swoją twórczą drogę, debiutując filmem Pokolenie (1955), z kolei Kanał (nagrodzony w Cannes) i Popiół i diament ugruntowały jego pozycję jako czołowego przedstawiciela Polskiej Szkoły Filmowej.
Wajda zasłynął również jako wybitny adaptator literatury – ekranizował najważniejszych polskich pisarzy, m.in. Reymonta (Ziemia obiecana), Wyspiańskiego (Wesele), Iwaszkiewicza (Panny z Wilka) i Mickiewicza (Pan Tadeusz), budując filmową opowieść o polskiej tożsamości. Jego kino często wchodziło w dialog z rzeczywistością polityczną PRL, niejednokrotnie mierząc się z cenzurą. W latach 70. i 80. stworzył ważne filmy zaangażowane, m.in. Człowiek z marmuru i Człowiek z żelaza (Złota Palma w Cannes), wspierając idee ruchu „Solidarności".
Równolegle rozwijał intensywną działalność teatralną, reżyserując liczne spektakle. Po 1989 roku angażował się w życie publiczne – był senatorem RP. Ufundował Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”, a w 2002 roku założył szkołę reżyserii dla młodych twórców. Za swoją twórczość otrzymał najważniejsze światowe wyróżnienia, w tym Oscara za całokształt (2000), Złotego Lwa w Wenecji i Złotego Niedźwiedzia w Berlinie. Jego ostatni film, Powidoki (2016), miał charakter artystycznego testamentu.
Rok Andrzeja Wajdy 2026 - wydarzenia na całym świecie
Z okazji Roku Andrzeja Wajdy Instytut Adama Mickiewicza współorganizuje i wspiera przeglądy filmów Andrzeja Wajdy na świecie m.in. we Francji, Włoszech, Niemczech, Argentynie, Austrii, Japonii oraz na Węgrzech.
IAM we współpracy z Partnerami: Wytwórnią Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie oraz Szkołą Filmową w Łodzi, przy wsparciu finansowym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, organizuje także konkurs WAJDA RE/FRAME, do którego zaprosił studentów zagranicznych uczelni filmowych i artystycznych do podjęcia wyjątkowego wyzwania twórczego – stworzenia autorskiego eseju filmowego opartego na twórczej interpretacji filmów Andrzeja Wajdy. Więcej informacji: tutaj.
Program wydarzeń w ramach Roku Andrzeja Wajdy 2026:
Luty
-
10 lutego – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu - Panny z Wilka (goście: Wiesława Starska, Allan Starski)
Marzec
-
17 marca – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu – Niewinni czarodzieje oraz muzyka jazzowa na żywo w wykonaniu zespołu Albert Karch Quintet w składzie: Albert Karch – perkusja, aranżacje; Piotr Domagalski – kontrabas; Miłosz Pieczonka – saksofon altowy; Grzegorz Tarwid – pianino; Ignacy Wendt – trąbka.
Kwiecień
-
7 kwietnia – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu – Katyń, goście: Paweł Edelman, Maja Ostaszewska
-
9–19 kwietnia – 45. Istanbul Film Festival: spotkania networkingowe Meetings on the Bridge; pokaz Popiołu i diamentu z masterclassem w ramach Roku Wajdy
Maj
-
12 maja – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu - Dyrygent, gość: Andrzej Seweryn
Czerwiec
-
7 czerwca–31 grudnia – Film Wróblewski według Wajdy (koprodukcja IAM z 2015 roku) udostępniony na portalu Ninateka.pl
-
10 czerwca – Ogłoszenie naboru konkursu WAJDA RE/FRAME - konkurs na eseje filmowe organizowany ze Szkołą Filmową w Łodzi i WFDiF
-
16 czerwca – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu – Wszystko na sprzedaż, goście: Daniel Olbrychski, Małgorzata Potocka
Lipiec
-
7 lipca – Les Mardis Polonais: pokazy filmów Andrzeja Wajdy organizowane z Instytutem Polskim w Paryżu – Tatarak, gość: Jean-Marie Samocki
Wrzesień
-
3–17 września – Festiwal Filmów Polskich 2026 w Seulu
-
9–16 września – Retrospektywa filmów Andrzeja Wajdy na 21. Festiwalu filmPOLSKA w Berlinie i Poczdamie oraz prezentacja projektów filmowych młodych polskich filmowców poszukujących zagranicznych partnerów, producentów i koproducentów w ramach Wajda School New Talents w Berlinie
-
15–20 września – Retrospektywa filmów Andrzeja Wajdy podczas 9. Budapest Classic Film Marathon: pokaz Popiołu i diamentu z taśmy w Kinie Urania oraz koncert muzyki filmowej Wajdy
-
15 września – WAJDA RE/FRAME – rozstrzygniecie konkursu na eseje filmowe organizowanego ze Szkołą Filmową w Łodzi
-
Videocast na Culture.pl
Październik
-
1–15 października – Retrospektywa Andrzeja Wajdy w Argentynie: BUENOS AIRES, Sala Leopoldo Lugones w Complejo Teatral de Buenos Aires
-
9-18 października – Pokaz zwycięskiego eseju konkursu WAJDA RE/FRAME na 42. Warszawskim Międzynarodowym Festiwalu Filmowym
-
9 października – Wykład towarzyszący otwarciu retrospektywy filmów Andrzeja Wajdy, wprowadzający w jego twórczość oraz relacje między filmem, literaturą i sztukmi wizualnymi, z udziałem Bolesława Racięskiego, doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie nauki o sztuce (Uniwersytet Jagielloński, 2018), Kino Leo, Innsbruck
Program retrospektywy:
piątek, 9.10, godz. 19:00
Panny z Wilka (1979), wprowadzenie dr Bolesław Racięski (filmoznawca, Uniwersytet Warszawski)
czwartek, 15.10, godz. 18:00
Popiół i diament (1958), wprowadzenie dr Gernot Howanitz (Instytut Slawistyki, Uniwersytet w Innsbrucku)
czwartek, 22.10, godz. 18:00
Ziemia obiecana (1975), wprowadzenie von Kurt Scharr (Instytut Nauk Historycznych i Empirycznych Nauk o Kulturze, Uniwersytet w Innsbrucku)
środa, 11.11, godz. 18:00
Człowiek z marmuru (1977), wprowadzenie dr Magdalena Nieslony (Instytut Historii Sztuki, Uniwersytet w Innsbrucku)
środa, 18.11, godz. 18:00
Powidoki (2016), wprowadzenie dr Magdalena Nieslony (Instytut Historii Sztuki, Uniwersytet w Innsbrucku) -
25 października – Pokaz filmu Niewinni czarodzieje z muzyką zespołu Albert Karch Quintet na żywo w Cosmopolite Scene, Oslo
-
26 października – Pokaz filmu Niewinni czarodzieje z muzyką zespołu Albert Karch Quintet na żywo w kinie Bio Aspen, Sztokholm
-
28 października – Pokaz filmu Niewinni czarodzieje z muzyką zespołu Albert Karch Quintet na żywo na Festiwalu SEMICI w Valladolid, Hiszpania
-
29 października – Pokaz filmu Niewinni czarodzieje z muzyką zespołu Albert Karch Quintet na żywo w kinie Cine Dore, Madryt
-
29 października–1 listopada – Retrospektywa Andrzeja Wajdy w Argentynie: CORDOBA – Cineclub Municipal
-
31 października – Wajda i sztuka. Dialog filmu, literatury i malarstwa. Spotkanie ze studentami, wykład oraz debata po emisji filmu Panny z Wilka, Bratysława, Słowacja
Listopad
-
3–8 listopada – Pokazy filmów, prelekcje filmoznawczyni Diany Dąbrowskiej i polsko-niemiecka debata studentów na 36. Cottbus Film Festival, Niemcy
-
5–8 listopada – Retrospektywa Andrzeja Wajdy w Argentynie: MENDOZA – Cine Universidad (Uniwersytet UNCUYO)
-
7–14 listopada – Pokaz zwycięskich esejów konkursu WAJDA RE/FRAME i spotkanie z jury konkursu na Międzynarodowym Festiwalu Filmów CAMERIMAGE w Toruniu
-
9–11 listopada – Retrospektywa Andrzeja Wajdy w Argentynie: MAR DEL PLATA - Festival Internacional de Cine de Mar del Plata oraz debata nt. twórczości Wajdy z udziałem dr Michała Oleszczyka z Wydziału "Artes Liberales" UW
-
10 listopada–31 grudnia – Retrospektywa Andrzeja Wajdy na 14. CiakPolska FIlm Festival we Włoszech: Mediolanie, Trieście, Turynie, Udine, Florencji, Bolonii, Neapolu i Palermo oraz przegląd filmów Wajdy w telewizji RAI oraz bezpłatnie dostępne na RaiPlay
-
18 listopada – Wajda i sztuka. Dialog filmu, literatury i malarstwa okaz filmu Panny z Wilka i zajęcia ze studentami Uniwersytetu w Innsbrucku, przygotowane we współpracy z prof. Magdaleną Niesłony z Instytutu Historii Sztuki z udziałem Bolesława Racięskiego, doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie nauki o sztuce (Uniwersytet Jagielloński, 2018), Innsbruck, Austria
-
13–19 listopada – Poland Film Festival 2026 w Tokio – pokazy filmów Wajdy prezentowane we współpracy z CKF oraz pokazy młodszych twórców
-
14 listopada – Warsztaty z demokracji, Bratysława - panel dyskusyjny z udziałem Adama Michnika po pokazie filmu Wałęsa człowiek z nadziei, Bratysława, Słowacja
-
14–15 listopada – Retrospektywa Andrzeja Wajdy w Argentynie: BUENOS AIRES - Cine Teatro York, pokazy i prelekcje dr Michała Oleszczyka z Wydziału "Artes Liberales" UW
-
16–18 listopada – Warsztaty z demokracji, panel dyskusyjny po pokazie filmu Powidoki, Sofia, Bułgaria
Grudzień
-
3 grudnia – prezentacja projektów filmowych młodych polskich filmowców poszukujących zagranicznych partnerów, producentów i koproducentów w ramach Wajda School New Talents w Paryżu
