Lilie wodne wracają do ikony modernizmu. Nowa publikacja Fundació Mies van der Rohe i Instytutu Adama Mickiewicza
Fundació Mies van der Rohe oraz Instytut Adama Mickiewicza prezentują publikację „Nenúfars. Water Lilies in the Barcelona Pavilion” – wyjątkowego tomu, który przywraca pamięć o naturalnym wymiarze jednej z najważniejszych ikon architektury XX wieku.
Książka, która ukazała się w dniu katalońskiego święta książki Sant Jordi, rozwija i dokumentuje projekt Nenúfars blancs z 2022 roku – artystyczną interwencję kolektywu CENTRALA (Małgorzata Kuciewicz i Simone De Iacobis) oraz kuratorki Aleksandry Kędziorek. To właśnie dzięki niej do basenu ikonicznego Pawilonu barcelońskiego autorstwa Miesa van der Rohe powróciły lilie wodne, przywracając zapomniany, organiczny wymiar tej modernistycznej przestrzeni.
Publikacja wpisuje się w rozwijaną przez Fundację strategię, w której książki nie są jedynie dokumentacją, lecz przedłużeniem interwencji artystycznych. Tworzone we współpracy z architektkami i architektami, artystkami i artystami oraz badaczkami i badaczami, stają się narzędziem reinterpretacji Pawilonu jako przestrzeni żywej – podlegającej zmianom, dialogowi i upływowi czasu.
Autorzy proponują świeże spojrzenie na relację architektury i natury. Jak podkreśla Ivan Blasi, modernizm nigdy nie był tak sterylny, jak przez lata chciano go postrzegać: obecne były w nim rośliny, owady, wilgoć, dźwięki i zmienność. Dzisiejszy Pawilon nie staje się ogrodem, lecz odzyskuje subtelną, niematerialną warstwę – rytm naturalnego czasu, niewidoczny w planach i wizualizacjach.
Tom łączy głosy historyków, architektów, kuratorów i naukowców, tworząc wielowątkową opowieść o ekosystemie Pawilonu. Otwiera ją historia obecności lilii wodnych – od 1929 roku po próby ich przywrócenia po rekonstrukcji obiektu w latach 80. Kolejne rozdziały prowadzą czytelnika przez proces badań rozpoczętych w 2019 roku oraz realizację interwencji w 2022 roku, ukazując ją zarówno jako projekt ekologiczny, jak i konceptualny.
W publikacji znalazła się również rozmowa Ivana Blasiego z biologiem Carlesem Palau, współzałożycielem Viver Tres Turons, poświęcona funkcjonowaniu ekosystemów wodnych i praktyce uprawy roślin. Esej kuratorki Elke Krasny proponuje odejście od konserwatorskiego myślenia o modernizmie na rzecz jego ekologicznej rewitalizacji, a architekt Andrés Jaque redefiniuje Pawilon jako złożony układ eko-społeczny współtworzony przez materię i organizmy żywe.
Wśród autorów znalazła się także Marina Cervera, która interpretuje powrót lilii wodnych jako symboliczne przywrócenie relacji między techniką a życiem w modernistycznym projekcie. W tej perspektywie Pawilon przestaje być zamkniętym obiektem – staje się dynamicznym środowiskiem, które reaguje i ewoluuje.
Bogato ilustrowany tom łączy materiały archiwalne, fotografie oraz nowe eseje wizualne, tworząc narrację rozpiętą między historią architektury, wystawiennictwem i badaniami botanicznymi. Dokumentuje nie tylko samą interwencję Nenúfars blancs, lecz także jej długofalowy dialog z przestrzenią i krajobrazem.
Publikacja potwierdza kierunek obrany przez Fundació Mies van der Rohe: Pawilon barceloński nie jest statycznym pomnikiem modernizmu, lecz żywym laboratorium, w którym architektura, ekologia i czas nieustannie się przenikają.
Fundacja i Pawilon – kontekst
Fundació Mies van der Rohe powstała w 1983 roku z myślą o odbudowie niemieckiego Pawilonu zaprojektowanego przez Ludwig Mies van der Rohe i Lilly Reich na Międzynarodową Wystawę w Barcelonie w 1929 roku. Dziś instytucja należy do najważniejszych ośrodków debaty o współczesnej architekturze i dziedzictwie modernizmu.
Sam Pawilon – ikona architektury XX wieku – został pierwotnie wzniesiony jako przestrzeń reprezentacyjna, a następnie rozebrany w 1930 roku. Jego rekonstrukcja w latach 1983–1986 przywróciła go światu jako jeden z najważniejszych punktów odniesienia dla architektów i badaczy na całym świecie.
Kontakt dla mediów:
Klaudia Gniady
e-mail: [email protected]
tel. +48 609 092 949
Instytut Adama Mickiewicza (IAM) łączy polską kulturę z ludźmi na całym świecie. Jako instytucja państwowa tworzy trwałe zainteresowanie polską kulturą i sztuką, wzmacniając obecność polskich artystek i artystów na globalnej scenie. Inicjuje innowacyjne projekty, wspiera międzynarodową współpracę oraz wymianę kulturalną. Promuje twórczość zarówno uznanych jak i obiecujących twórców, ukazując różnorodność i bogactwo naszej kultury. Instytut Adama Mickiewicza prowadzi także portal Culture.pl, stanowiący wszechstronne źródło wiedzy o polskiej kulturze. Więcej informacji: www.iam.pl.
