Manifesta 16 ogłasza program: aż 9 nazwisk z Polski na jednej z najważniejszych imprez artystycznych na świecie
Manifesta 16 Ruhr ogłosiła listę artystów i artystek biorących udział w tegorocznej edycji. Wśród nich znalazło się aż 9 twórców i twórczyń z Polski zaproszonych przez międzynarodowe grono kuratorskie, współtworzone w tym roku m.in. przez Andę Rottenberg i Krzysztofa Kościuczuka. Tegoroczna edycja jednej z najważniejszych wystaw sztuki współczesnej w Europie potrwa od 21 czerwca do 4 października 2026 roku i odbędzie się w 12 opuszczonych kościołach w Zagłębiu Ruhry. Pod hasłem „To nie jest kościół” („This is not a church”) organizatorzy stawiają pytanie, jak w świecie naznaczonym kryzysami, dezinformacją i podziałami opuszczone miejsca kultu mogą ponownie stać się przestrzenią spotkania oraz codziennego życia społecznego.
To najmocniejsza polska reprezentacja na Manifeście od lat
W gronie zaproszonych znaleźli się: Mirosław Bałka, Zuza Golińska, Nicolas Grospierre, Jarosław Kozłowski, Katarzyna Kozyra, Małgorzata Mirga-Tas, Anka Sasnal, Wilhelm Sasnal i Mikołaj Sobczak. To artyści i artystki reprezentujący różne pokolenia, języki artystyczne i sposoby myślenia o sztuce – od uznanych nazwisk o międzynarodowej pozycji po twórców młodszego pokolenia. Część z nich pokaże już istniejące prace, a część przygotuje nowe realizacje stworzone specjalnie z myślą o przestrzeniach wybranych kościołów.
Manifesta to jedno z najważniejszych międzynarodowych wydarzeń poświęconych sztuce współczesnej, które co dwa lata odbywa się w innym miejscu Europy. Działa inaczej niż większość tego typu inicjatyw – nie ogranicza się do prezentowania prac, ale za każdym razem wychodzi od konkretnego miejsca, jego historii, napięć społecznych i wyzwań przyszłości. Jego celem nie jest tylko stworzenie wystaw, ale także inicjowanie realnej zmiany społecznej poprzez działania osadzone w lokalnym kontekście i rozwijane we współpracy z mieszkańcami.
Za program artystyczny Manifesta 16 Ruhr odpowiada w tym roku międzynarodowy, międzypokoleniowy zespół kuratorski, w którego skład wchodzą m.in. Anda Rottenberg i Krzysztof Kościuczuk.
Dla mnie ta edycja Manifesta jest w pewnym sensie zamknięciem koła, rozpoczętego w maju 1991 roku wystawą Europa nieznana, którą zrobiłam w Krakowie i która jako pierwsza w powojennej historii zderzyła ze sobą na równych prawach młodych twórców ze wszystkich krajów europejskich, a po paru latach dyskusji stała się modelem dla Manifesta, powstałej najpierw w formie fundacji założonej w Amsterdamie, a potem w formie wystawy, zrealizowanej w Rotterdamie w roku 1996. Teraz, po 30 latach, zostałam poproszona o realizację 16-ej edycji razem z dwoma kolegami, z którymi tę fundację zakładaliśmy. Są nimi Rene Block oraz Henry Meyrick Hughes. To miłe spotkanie, ale też każe spojrzeć wstecz na minione lata. Dlatego razem z Krzysztofem Kościuczukiem zdecydowaliśmy się na konfrontację młodych z dzisiejszymi klasykami, których ominęły kuratorskie wybory poprzednich edycji Manifesta
– mówi Anda Rottenberg z zespołu kuratorskiego Manifesta 16 Ruhr.
– Tak silna obecność polskich artystek, artystów i kuratorów na Manifeście pokazuje, że polska sztuka jest dziś ważną częścią międzynarodowej rozmowy o tym, co dzieje się z Europą – z jej pamięcią, społeczeństwem i przestrzenią publiczną. Cieszę się, że polskie głosy wybrzmiewają właśnie w ramach Manifesty – wydarzenia, które od lat pokazuje, że sztuka może być realnym narzędziem zmiany społecznej
– mówi Olga Wysocka, dyrektorka Instytutu Adama Mickiewicza, który wspiera udział polskich twórców i twórczyń na Biennale.
Wystawy w opustoszałych kościołach
Tegoroczna edycja Manifesta odbędzie się w Bochum, Essen, Duisburgu i Gelsenkirchen – czterech miastach niemieckiego Zagłębia Ruhry. Wystawy wypełnią przestrzenie dwunastu dawnych i opuszczonych budynków kościelnych, które staną się miejscem działań artystycznych oraz projektów realizowanych z udziałem lokalnych społeczności.
To nieprzypadkowy wybór. Kościoły budowane po II wojnie światowej były przez dekady ważnym elementem życia społecznego i symbolem odbudowy wspólnoty. Dziś, wraz ze zmianami społecznymi i malejącą rolą Kościoła w codziennym życiu, wiele z nich stoi pustych.
Pod przewrotnym hasłem „To nie jest kościół” („This is not a church”) organizatorzy i artyści chcą ujawnić potencjał, jaki kryje się w tych przestrzeniach, oraz postawić pytanie o to, co można czerpać z przeszłości, by wyobrażać sobie lepszą przyszłość. Manifesta 16 Ruhr proponuje, by spojrzeć na dawne świątynie nie tylko jako na budynki o historycznym znaczeniu, ale jako na miejsca, którym można nadać nową rolę społeczną. W tym sensie biennale stawia pytanie o to, jak odbudowywać więzi i tworzyć dostępne miejsca spotkania w świecie po kryzysach, podziałach i osłabieniu relacji społecznych.
Sztuka, migracja, pamięć
Program tegorocznej edycji powstał w oparciu o badania terenowe, lokalne konsultacje i współpracę interdyscyplinarnego zespołu kuratorskiego oraz tzw. Creative Mediators – osób pracujących na styku sztuki, architektury, historii migracji i działań społecznych.
W centrum zainteresowania Manifesta 16 Ruhr znalazły się tematy takie jak migracja, dezinformacja, polaryzacja, pamięć zbiorowa oraz jakość życia w mieście. Istotnym punktem odniesienia jest również historia samego Zagłębia Ruhry – regionu ukształtowanego nie tylko przez przemysł, ale także przez wieloletnie procesy migracyjne i społeczną różnorodność.
Jak podkreślają organizatorzy, opowieść o Zagłębiu Ruhry przez lata skupiała się głównie na przemyśle i solidarności robotniczej, znacznie rzadziej oddając głos osobom z doświadczeniem migracji. Tegoroczna edycja biennale ma poszerzyć tę perspektywę.
Ponad 100 uczestników z 33 krajów
W programie Manifesta 16 Ruhr znalazło się ponad 100 uczestników i uczestniczek z 33 krajów. Biennale zaprezentuje ponad 50 nowych prac przygotowanych specjalnie na tę edycję. Najsilniej reprezentowane są Niemcy (25% listy uczestników), Turcja (21%) i Polska (9%), co – jak podkreślają organizatorzy – odzwierciedla zarówno europejski charakter biennale, jak i społeczną oraz kulturową historię samego regionu.
Pełną listę artystów i artystek można znaleźć tutaj.
Wydarzenie otwarte i bezpłatne
Manifesta 16 Ruhr będzie wydarzeniem w pełni bezpłatnym i otwartym dla publiczności. Oprócz programu wystawienniczego biennale obejmie również kilkanaście projektów edukacyjnych i mediacyjnych, realizowanych we współpracy z mieszkańcami i lokalnymi inicjatywami.
Kontakt dla mediów:
Klaudia Gniady
e-mail: [email protected]
Tel. +48 609 092 949
Instytut Adama Mickiewicza (IAM) łączy polską kulturę z ludźmi na całym świecie. Jako instytucja państwowa tworzy trwałe zainteresowanie polską kulturą i sztuką, wzmacniając obecność polskich artystek i artystów na globalnej scenie. Inicjuje innowacyjne projekty, wspiera międzynarodową współpracę oraz wymianę kulturalną. Promuje twórczość zarówno uznanych jak i obiecujących twórców, ukazując różnorodność i bogactwo naszej kultury. Instytut Adama Mickiewicza prowadzi także portal Culture.pl, stanowiący wszechstronne źródło wiedzy o polskiej kulturze. Więcej informacji: www.iam.pl.
