Między Warszawą a Gwangju. Wystawa w Polskim Pawilonie na Gwangju Biennale 2026 opowie o rytuałach przejścia
Co dzieje się z nami w chwili, gdy kończy się jeden etap, a kolejny jeszcze się nie zaczął? Wystawa „Rites of Passage”, organizowana przez Instytut Adama Mickiewicza w Pawilonie Polskim na Gwangju Biennale 2026, podejmuje temat zmiany – zarówno w wymiarze osobistym jak i globalnym. Punktem wyjścia do projektu jest książka „Biała elegia” Han Kang, koreańskiej noblistki urodzonej w Gwangju, która przez chwilę mieszkała w Warszawie.
Kuratorką wystawy jest Paulina Olszewska, a w projekcie udział wezmą artystki i artyści z Polski i Korei: Alicja Bielawska, Urszula Broll, Inside Job, czyli Ula Lucińska i Michał Knychaus, Park Saengkwang, Yeesookyung a także Anna Zaradny. Wystawa zostanie pokazana podczas 16. Gwangju Biennale, odbywającego się w tym roku pod hasłem „You Must Change Your Life”. Jedno z najważniejszych wydarzeń sztuki współczesnej w Azji potrwa od 5 września do 15 listopada 2026 roku.
Czas głębokich przemian
Żyjemy w czasie nieustannej zmiany, ale coraz rzadziej mamy wspólne rytuały, które pomagają ją przeżyć. To, co dawniej było wpisane w rytm wspólnoty – przejścia między etapami życia, żałoba, dojrzewanie, początek nowego czasu – dziś często staje się doświadczeniem prywatnym, trudnym do nazwania. Właśnie temu poświęcona będzie wystawa „Rites of Passage” w Pawilonie Polskim na Gwangju Biennale.
Każdy z nas doświadcza momentów, w których trzeba zostawić za sobą coś znanego i bezpiecznego, a wejść w przestrzeń tego, co nieznane. Dziś to doświadczenie ma także wymiar zbiorowy – żyjemy w czasie wojen, kryzysów i gwałtownych przemian, które zmieniają nasze poczucie bezpieczeństwa. Jednocześnie, w świecie naznaczonym indywidualizmem i rozpadem więzi, coraz częściej brakuje nam wspólnych rytuałów przejścia. Obecność Pawilonu Polskiego na Gwangju Biennale to dla nas nie tylko prezentacja polskiej sztuki na jednej z najważniejszych scen artystycznych w Azji, ale także udział w rozmowie o tym, jak wspólnie mierzyć się ze zmianą i na nowo budować poczucie wspólnoty – mówi Olga Wysocka, dyrektorka Instytutu Adama Mickiewicza.
Han Kang między Gwangju a Warszawą
Punktem wyjścia dla wystawy jest fragment „Białej elegii” Han Kang – książki napisanej w 2016 roku podczas pobytu autorki w Warszawie. Pisarka opisuje w niej moment zawahania: próg pomiędzy tym, co już się wydarzyło, a tym, co dopiero ma nadejść. To chwila niepewności, oczekiwania i wejścia w nieznane.
„Tkwimy na tej ostrej krawędzi czasu – przeźroczystym urwisku, które co chwila się odnawia – i posuwamy się naprzód. Niespokojnie stawiamy jedną nogę na krańcu czasu, który przeżyliśmy do tej pory, a drugą bez wahania wyciągamy w próżnię, nie mając nawet ułamka sekundy, by włączyć do tego wolę. Nie powoduje nami szczególna odwaga, po prostu nie mamy innej drogi. Zdaję sobie sprawę z tego ryzyka teraz, w tej konkretnej chwili. Nierozważnie wchodzę w czas, którego jeszcze nie przeżyłam, w przestrzeń książki, której jeszcze nie napisałam” – Han Kang, „Biała elegia” (2016), przeł. Justyna Najbar-Miller.
Po co nam dziś rytuały przejścia
Dla kuratorki wystawy Pauliny Olszewskiej ten obraz stał się punktem wyjścia do opowieści o rytuałach przejścia. O momentach, w których zmienia się nasze życie: czasem gwałtownie, czasem prawie niezauważalnie. Od narodzin po śmierć, od osobistych decyzji po historyczne przełomy, zmiana towarzyszy nam nieustannie. Kształtuje codzienność, pamięć, relacje i wspólnoty.
Transformacja często budzi niepokój, bo oznacza utratę tego, co znane. Jednocześnie to właśnie w momentach przejścia pojawia się możliwość wyobrażenia sobie czegoś nowego. W świecie, w którym zmiana dotyczy nie tylko jednostek, ale całych społeczeństw, systemów i wspólnot, rytuały przejścia nabierają nowej aktualności. Wystawa „Rites of Passage” zaprasza widzów do doświadczenia tej ambiwalencji – między lękiem a potencjałem, rozpadem a wyłanianiem się nowego porządku – mówi Paulina Olszewska, kuratorka wystawy.
Wystawa, którą trzeba przejść
Rytuał przejścia nie jest jedynie tematem wystawy, sama jej przestrzeń została pomyślana jako doświadczenie przechodzenia. Zwiedzający będą poruszać się przez sekwencję przestrzeni, od stref łagodnej, niemal niezauważalnej transformacji po miejsca wyznaczone przez wyraźne granice, napięcia i pęknięcia.
W jednej części prace będą subtelnie przenikać się ze sobą, sugerując zmianę, która dokonuje się powoli. W innej pojawi się kontrast, dysonans i poczucie zerwania. Droga przez pawilon stanie się fizycznym doświadczeniem przekraczania progu, przechodzenia z jednego stanu w drugi.
Wystawa odpowiada również na hasło 16. Gwangju Biennale: „You Must Change Your Life”. W świecie naznaczonym wojną, kryzysem klimatycznym, napięciami społecznymi i rosnącą polaryzacją, transformacja nie jest abstrakcyjnym pojęciem. Jest czymś, czego doświadczamy na co dzień, w życiu prywatnym, polityce, społeczeństwie i relacjach między ludźmi.
Spotkanie artystek i artystów z Polski i Korei
Wystawa połączy różne pokolenia, media i tradycje artystyczne. Tradycyjne malarstwo i rysunek spotkają się z instalacją, wideo, dźwiękiem, ceramiką, tkaniną, oraz obiektami wykorzystującymi materiały organiczne i przemysłowe.
Prace Alicji Bielawskiej, Inside Job i Anny Zaradny zostaną pokazane w dialogu z historycznymi dziełami Urszuli Broll i Parka Saengkwanga (uznawanego za jednego z najważniejszych twórców współczesnej sztuki koreańskiej, którego dorobek na trwałe wpisał się w dziedzictwo kulturowe Korei) oraz instalacją Yeesookyung. Wspólnie stworzą wielozmysłową przestrzeń, w której materiały, obrazy, dźwięki i faktury będą budować atmosferę skupienia, zawieszenia i przemiany.
Istotnym elementem wystawy będzie specjalnie przygotowana kompozycja dźwiękowa, zakorzeniona w tradycyjnej muzyce regionu i łącząca ją z eksperymentalnymi technikami pracy z dźwiękiem. Będzie ona przewodnikiem po wystawie – akustycznym pejzażem towarzyszącym widzom w przechodzeniu przez kolejne przestrzenie pawilonu.
Wielozmysłowa przestrzeń
„Rites of Passage” jest pomyślana jako wystawa otwarta – bez jednej narzuconej opowieści i bez prostych odpowiedzi. Każdy odwiedzający będzie mógł przejść przez nią na własny sposób, odczytując jej znaki, napięcia i przejścia zgodnie z własną wrażliwością.
To przestrzeń kontemplacji: intymna i osobista, ale jednocześnie uważna wobec współczesnego świata. Oglądana z perspektywy polskiej i koreańskiej, wystawa staje się wspólną medytacją nad zmianą – nieuniknioną, niepokojącą, ale też głęboko ludzką.
Polska obecność na Gwangju Biennale
Gwangju Biennale, założone w 1995 roku, jest najstarszym biennale sztuki współczesnej w Azji i jednym z najważniejszych wydarzeń poświęconych sztuce współczesnej w regionie. Jego historia jest związana z demokratycznym dziedzictwem miasta Gwangju i pamięcią o ruchu demokratyzacyjnym z 1980 roku.
Od 2018 roku w ramach Biennale rozwijany jest program pawilonów, umożliwiający instytucjom kultury i organizacjom artystycznym z różnych krajów prezentację własnych wystaw i programów. Polska uczestniczy w tym projekcie od 2023 roku, kiedy to zrealizowano pierwszy Polski Pawilon – trzydniowy program performatywny z projekcjami wideo, kuratorowany przez Sebastiana Cichockiego i Mariannę Dobkowską. W 2024 roku Instytut Adama Mickiewicza we współpracy z Centrum Sztuki WRO przygotował wystawę „Przyjemności katastematyczne”, której kuratorem był Paweł Janicki i która została uznana za jedną z ciekawszych prezentacji 15. edycji Biennale. W 2026 roku Polskę reprezentować będzie wystawa „Rites of Passage” według koncepcji kuratorskiej Pauliny Olszewskiej. Głównym kuratorem Gwangju Biennale 2026 jest Ho Tzu Nyen – singapurski artysta wizualny, filmowiec i performer, którego twórczość bada historię, pamięć, mitologie oraz tożsamość Azji Południowo-Wschodniej, łącząc film, instalację, performans i multimedia. Jego prace były prezentowane na najważniejszych międzynarodowych wystawach, w tym na Biennale w Wenecji, a w 2011 roku reprezentował Singapur na 54. Międzynarodowej Wystawie Sztuki – Biennale w Wenecji.
Program towarzyszący
Wystawie towarzyszyć będzie oprowadzanie kuratorskie z artystami i artystkami w języku angielskim oraz performans Anny Zaradny.
„Rites of Passage”
Pawilon Polski na Gwangju Biennale 2026
Lokalizacja: Gwangju, Korea Południowa
Czas trwania: 5 września – 15 listopada 2026
Kuratorka: Paulina Olszewska
Artystki i artyści: Alicja Bielawska, Urszula Broll, Inside Job / Ula Lucińska i Michał Knychaus, Park Saengkwang, Yeesookyung, Anna Zaradny
Organizator: Instytut Adama Mickiewicza
Partnerzy: Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Seulu, Fundacja Sztuki Polskiej ING, LEE LEE NAM Studio & Gallery, Galeria Studio
Projekt finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Kontakt dla mediów:
Malwina Malinowska
Instytut Adama Mickiewicza (IAM) łączy polską kulturę z ludźmi na całym świecie. Jako instytucja państwowa tworzy trwałe zainteresowanie polską kulturą i sztuką, wzmacniając obecność polskich artystek i artystów na globalnej scenie. Inicjuje innowacyjne projekty, wspiera międzynarodową współpracę oraz wymianę kulturalną. Promuje twórczość zarówno uznanych jak i obiecujących twórców, ukazując różnorodność i bogactwo naszej kultury. Instytut Adama Mickiewicza prowadzi także portal Culture.pl, stanowiący wszechstronne źródło wiedzy o polskiej kulturze. Więcej informacji: www.iam.pl.
Biogramy
Paulina Olszewska (ur. 1985) kuratorka, producentka projektów i autorka tekstów. Studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie. W swojej pracy koncentruje się na twórczości artystek, współczesnych reinterpretacjach dziedzictwa Bauhausu oraz sztuce feministycznej. W latach 2019–2026 była kuratorką Galerii Studio w Warszawie, gdzie zrealizowała liczne wystawy. Od 2026 roku odpowiada za program sztuk wizualnych i designu w Instytucie Polskim w Wiedniu. Dzieli życie i pracę między Wiedeń, Warszawę i Berlin.
Alicja Bielawska (ur. 1980) w swoich pracach posługuje się oszczędnym językiem wypowiedzi, wykorzystując różne materiały, przede wszystkim tkaniny, ceramikę i rysunek. Jej twórczość sytuowana jest na styku rzeźby, architektury i choreografii. Odnosi się do kwestii pamięci, materialności codzienności i percepcji oferując widzom doświadczenie oparte na uważnym kontakcie z formą i przestrzenią. Wykładowczyni Wydziału Projektowania Uniwersytetu SWPS w Warszawie.
Urszula Broll (1930–2020) była jedną z najważniejszych postaci awangardy w Polsce po II Wojnie Światowej. Jej twórczość stanowiła konsekwentne i wieloletnie badanie relacji pomiędzy sztuką, duchowością i doświadczeniem wewnętrznym, sytuując się na styku abstrakcji, konceptualizmu i praktyk medytacyjnych.
Inside Job – (Ula Lucińska ur. 1992 i Michał Knychaus ur. 1987) w swojej praktyce koncentruje się na tworzeniu wielowymiarowych instalacji, odnoszących się do futurystycznych, postkatastroficznych i hauntologicznych narracji. Poprzez wykorzystanie różnych mediów i materiałów duet eksploruje procesy konstruowania tożsamości człowieka, miejsca i środowiska w kontekście kryzysu klimatycznego, technologicznego przyspieszenia, zmian politycznych i narastającego niepokoju wobec przyszłości.
Park Saengkwang (1904–1985) był jednym z najważniejszych koreańskich malarzy XX wieku. Po powrocie z Japonii do Korei, pod koniec lat 70., artysta zwrócił się ku tradycyjnym symbolom i barwom kultury koreańskiej. Inspirował się ikonografią buddyjską, wierzeniami ludowymi i tradycją szamanistyczną, w której ważną rolę odgrywają postacie szamanek oraz barwne rytualne stroje. Te elementy stały się dla niego punktem wyjścia do stworzenia języka wizualnego łączącego symboliczne dziedzictwo z nowoczesną abstrakcją.
Yeesookyung (ur. 1963 w Seulu) jest artystką, tworzącą w wielu mediach. Jej twórczość rozwija się wokół wyobrażeniowych narracji oraz refleksji nad pytaniami o ludzką egzystencję. Artystka bada relacje między przeszłością a teraźniejszością, życiem i śmiercią, rzeczywistością i iluzją, sacrum i profanum, a także między jednostką a wspólnotą oraz różnymi systemami społecznymi i kulturami. Czerpiąc z osobistych doświadczeń, dawnych mitologii oraz tradycyjnych opowieści i wierzeń, artystka buduje rozległe, spójne uniwersum artystyczne, w którym elementy historii, duchowości i codzienności splatają się w poetyckie i wielowarstwowe narracje.
Anna Zaradny (ur. 1977) jest artystką wizualną i dźwiękową, kompozytorką i improwizatorką oraz jedną z kluczowych postaci polskiej sceny muzyki eksperymentalnej i sound artu. Jej praktyka artystyczna koncentruje się na relacjach pomiędzy dźwiękiem, przestrzenią i cielesnością, a także na politycznym, afektywnym i materialnym wymiarze słuchania. Dźwięk traktuje jako medium krytycznego poznania, zdolne ujawniać napięcia społeczne, technologiczne i kulturowe.
