Wystawa Aleksandry Waliszewskiej w Atenach. Mroczne malarstwo wśród skarbów antyku

Już 3 czerwca 2026 w Muzeum Benaki w Atenach otwarta zostanie wystawa „Aleksandra Waliszewska: Irruption of Antiquity”. Obrazy jednej z najważniejszych polskich artystek współczesnych zostaną zaprezentowane w bezpośrednim dialogu z kolekcją obejmującą dzieła od greckiego neolitu po czasy nowożytne. Zestawienie mrocznego, pełnego symboli malarstwa Waliszewskiej z dziedzictwem antyku pokaże, jak dawne mity, postacie i wyobrażenia powracają we współczesnej kulturze wizualnej. Wystawa potrwa do 27 września 2026 roku. 

Wtargnięcie greckiej tradycji do współczesnej sztuki  

Wystawa Aleksandry Waliszewskiej składać będzie się z szesnastu obrazów, które ulokowane zostaną na dwóch piętrach Muzeum Benaki. Dzieła polskiej artystki znajdą się w ten sposób tuż obok zbiorów ateńskiego muzeum, wchodząc w bezpośredni dialog z dziełami sztuki z okresów greckiego neolitu, antyku, okresu bizantyjskiego i ery nowożytnej. Na intensywnych, psychologicznie niepokojących obrazach Waliszewskiej zwiedzający będą mogli śledzić momenty „wtargnięcia” – nagłego i gwałtownego powrotu starożytnych motywów wizualnych do współczesności. 

To niecodzienne zestawienie pozwoli spojrzeć na greckie dziedzictwo z nowej perspektywy. Wystawa pokazuje, że motywy obecne w sztuce od tysięcy lat nie należą wyłącznie do przeszłości – nadal inspirują artystów i artystki i kształtują współczesną wyobraźnię.

Kuratorka wystawy Alison M. Gingeras odwołuje się do Atlasu Mnemosyne – jednego z najbardziej fascynujących i zarazem niedokończonych projektów w historii sztuki. Niemiecki historyk sztuki Aby Warburg rozpoczął pracę nad atlasem w 1928 roku, próbując stworzyć wizualną mapę zbiorowej pamięci kulturowej. Tropiąc powracające przez stulecia obrazy, symbole i motywy, pokazywał, jak przeszłość nieustannie powraca w nowych kontekstach.

Podobnie dzieje się w twórczości Aleksandry Waliszewskiej. Starożytni bogowie, mity, symbole i postacie religijne nie pojawiają się w jej obrazach jako relikty odległej przeszłości, lecz jako żywe i niepokojące siły, które wciąż oddziałują na współczesną wyobraźnię. W tym sensie wystawa „Irruption of Antiquity” proponuje spojrzenie na antyk nie jako zamknięte dziedzictwo, ale źródło obrazów, emocji i znaczeń, które nieustannie powracają i zyskują nowe interpretacje.

Wystawa została przygotowana przez Fundację DESTE we współpracy z Muzeum Benaki i przy wsparciu Instytutu Adama Mickiewicza. 

Intrygujący język obrazów Aleksandry Waliszewskiej

Aleksandra Waliszewska, jedna z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystek, znana jest ze swoich mrocznych, nastrojowych obrazów, w których odwołuje się do swojej szerokiej wiedzy z zakresu historii sztuki. Waliszewska, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, uważa się za współczesną spadkobierczynię symbolizmu przełomu XIX i XX wieku. W jej obrazach dominują silne bohaterki, często przedstawiające apokaliptyczne sceny zamieszkane przez zwierzęta, wyimaginowane stworzenia, zombie, hybrydyczne potwory i żywe trupy. Często alegoryczne w swej naturze, jej obrazy zgłębiają kondycję człowieka, zmagając się z pierwotnymi uczuciami strachu, niepokoju, pożądania i śmierci. Waliszewska czerpie także z kanonu sztuki europejskiej: od prymitywnego flamandzkiego mistrza Petrusa Christusa i Georges’a de La Toura po malarzy Młodej Polski, od belgijskiego symbolisty Léona Spilliaerta po Leonor Fini. 

Symboliczny język obrazów Aleksandry Waliszewskiej i jej fantastyczny świat wizualny eksplorowane były również podczas wystawy „The Dark Arts” pokazywanej w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (MSN) oraz w Narodowym Muzeum Sztuki im. M. K. Čiurlionisa w Kownie. Nad oboma prezentacjami opiekę kuratorską sprawowała Alison M. Gingeras, pełniąca funkcję kuratora w MSN. 

Organizatorzy wystawy

Muzeum Benaki należy do najbardziej rozbudowanych i innowacyjnych instytucji muzealnych w Europie. Zostało założone przez Antonisa Benakisa w 1930 roku, a następnie przekazane pod jurysdykcję państwa greckiego. Muzeum, zlokalizowane w sieci sześciu budynków muzealnych, posiada również pięć działów archiwalnych i bogatą bibliotekę, Dom Leigh Fermora, oferujący rezydencje naukowcom, a także kolekcję liczącą obecnie 500 000 eksponatów, obejmującą wszystkie okresy kultury greckiej, a także sztukę europejską, islamską, prekolumbijską, afrykańską i chińską.

Fundacja DESTE na rzecz Sztuki Współczesnej to instytucja non-profit założona w Genewie w 1983 roku przez kolekcjonera Dakisa Joannou. DESTE angażuje się w bogaty program wystawienniczy, promując zarówno wschodzących, jak i uznanych artystów, a jej celem jest poszerzenie grona odbiorców sztuki współczesnej, stworzenie możliwości dla młodych artystów oraz zgłębianie powiązań między sztuką współczesną a kulturą. Elastyczny harmonogram wystaw DESTE pozwala Fundacji reagować na bieżące wydarzenia w świecie sztuki, zarówno w kraju, jak i za granicą, oraz realizować interesujące projekty, które pojawiają się we współczesnym społeczeństwie.

Aleksandra Waliszewska: Irruption of Antiquity

• Lokalizacja: Muzuem Benaki, Koumpari 1, Athina 106 74, Grecja

• Wernisaż: 2 czerwca 2026, 20:00

• Czas trwania: 3 czerwca 2026 – 27 września 2026

• Kuratorka: Alison M. Gingeras

• Artystka: Aleksandra Waliszewska 

• Organizatorzy: Muzeum Benaki, Fundacja DESTE na rzecz Sztuki Współczesnej

• Partner: Instytut Adama Mickiewicza

• Więcej informacji: benaki.org

Kontakt dla mediów:
Malwina Malinowska
e-mail: [email protected]      

Instytut Adama Mickiewicza (IAM) łączy polską kulturę z ludźmi na całym świecie. Jako instytucja państwowa tworzy trwałe zainteresowanie polską kulturą i sztuką, wzmacniając obecność polskich artystek i artystów na globalnej scenie. Inicjuje innowacyjne projekty, wspiera międzynarodową współpracę oraz wymianę kulturalną. Promuje twórczość zarówno uznanych jak i obiecujących twórców, ukazując różnorodność i bogactwo naszej kultury. Instytut Adama Mickiewicza prowadzi także portal Culture.pl, stanowiący wszechstronne źródło wiedzy o polskiej kulturze. Więcej informacji: www.iam.pl.