Maria Pinińska-Bereś w Kunstmuseum Luzern – pierwsza tak obszerna retrospektywa pionierki sztuki feministycznej w Szwajcarii

Już 28 lutego 2026 w Kunstmuseum Luzern w Lucernie otworzy się retrospektywna wystawa Marii Pinińskiej-Bereś „Under the Pink Flag” kuratorowana przez Heike Munder i Jarosława Suchana. Ekspozycja stanowi kolejny etap międzynarodowej obecności jednej z najważniejszych postaci polskiej sztuki XX wieku. Prezentacja w Kunstmuseum Luzern potwierdza rosnącą pozycję twórczości Pinińskiej-Bereś w międzynarodowym obiegu sztuki oraz wpisuje się w szersze zainteresowanie sztuką Europy Środkowo-Wschodniej w kluczowych instytucjach europejskich. Wystawa w Kunstmuseum potrwa do 14 czerwca 2026.

Rosnąca międzynarodowa pozycja sztuki Marii Pinińskiej-Bereś

Intensywnie rozwijająca się recepcja twórczości Marii Pinińskiej-Bereś rozpoczęła się od wystawy prezentowanej w 2024 roku w Pawilonie Czterech Kopuł we Wrocławiu. Tego samego roku jej prace można było już oglądać w Lipsku. Wiosną 2025 roku pokazywane były w Hadze i spotkały się z ogromnym zainteresowaniem międzynarodowej publiczności oraz krytyków. 

We współpracy z Kunstmuseum Bochum oraz Instytutem Adama Mickiewicza, Kunstmuseum Luzern ukazuje najważniejsze etapy artystycznego i emancypacyjnego rozwoju Marii Pinińskiej-Bereś. Wystawa stanowi jednocześnie istotną interwencję w historię sztuki – zarówno tę koncentrującą się na twórczości mężczyzn, jak i tę pisaną z zachodniej perspektywy, która przez dekady marginalizowała wielowątkową i odrębną sztukę Europy Wschodniej XX wieku. 

Róż jako manifest – feministyczna symbolika w twórczości artystki

W czasach zimnej wojny artystka wypracowała autonomiczny, wyrazisty język artystyczny i konsekwentnie podejmowała temat kobiecej tożsamości oraz społecznych ograniczeń narzucanych kobietom. Twórczość Marii Pinińskiej-Bereś obejmuje rzeźbę, instalację i performans. Centralnym punktem jej poetycko-politycznej praktyki artystycznej była refleksja nad kobiecością – jej społecznym uwikłaniem, cielesnością, seksualnością oraz doświadczeniem marginalizacji w zdominowanym przez mężczyzn świecie sztuki. Wykształcona jako rzeźbiarka w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, artystka szybko przekroczyła ramy tradycyjnego myślenia o rzeźbie. Do swojej praktyki włączyła działania performatywne oraz interwencje w przestrzeni publicznej, podważając akademickie konwencje i patriarchalny porządek.

Już na początku lat 60. Pinińska-Bereś tworzyła monumentalne cementowe figury „Rotundy”, by następnie – w cyklu papierowych „Gorsetów” – poddać krytycznej analizie kulturowe formy opresji wobec kobiecego ciała. Jak sama mówiła: „Pozbyłam się ciężaru w moich pracach. Zawsze bowiem marzyłam, aby móc nosić moje rzeźby bez niczyjej (czyjejkolwiek męskiej) pomocy”. W drugiej połowie lat 60. powstały „Psychomebelki” – obiekty łączące elementy wyposażenia wnętrz z nagimi fragmentami kobiecego ciała wykonanymi z malowanej masy papierowej lub gąbki. Prace te stanowią wyraz jej zainteresowania kobiecą seksualnością, jej przyjemnością, ale i uprzedmiotowieniem.

Od 1970 roku znakiem rozpoznawczym artystki stał się kolor różowy – symboliczny i przewrotny. Róż, utożsamiany z tym, co „kobiece”, domowe i cielesne, stał się narzędziem feministycznej krytyki, a zarazem wyraźnym kontrapunktem wobec wszechobecnej wówczas w Polsce czerwieni – koloru systemu komunistycznego. W otwartej przestrzeni – podczas realizowanych na terenach wiejskich performansów – Pinińska-Bereś z humorem i ironią komentowała zarówno instytucjonalny świat sztuki, jak i realia życia w systemie autorytarnym, konsekwentnie podążając własną drogą twórczą.

Na tle dramatycznych wydarzeń początku lat 80. artystka podejmowała wątki represji państwowych i przemocy politycznej. Wielokrotnie powracał w jej twórczości temat niewidzialności i marginalizacji kobiet-artystek. W pracy „Sztandar autorski” wyraża stanowczy gest walki o uznanie i widoczność w świecie sztuki.

Sztuka feministyczna Europy Środkowo-Wschodniej w Kunstmuseum Luzern

Wystawa „Under the Pink Flag” w Kunstmuseum Luzern to wyjątkowa okazja, by po raz pierwszy w Szwajcarii pokazać twórczość Marii Pinińskiej-Bereś – artystki, której prace nie tracą na aktualności, a wręcz zyskują nowe znaczenia w kontekście współczesnych debat o kobiecości, wolności twórczej i historii sztuki. Prezentacja w Lucernie, będąca częścią międzynarodowego cyklu ekspozycji, podkreśla, że artystyczne strategie wypracowane w Europie Środkowo-Wschodniej, często w warunkach politycznej presji, pozostają dziś istotnym puntem odniesienia dla współczesnych debat o historii sztuki, wolności twórczej i roli kobiet w kulturze i społeczeństwie.

Wystawa „Under the Pink Flag” – informacje praktyczne

• Miejsce: Kunstmuseum Luzern, Lucerna

• Wernisaż: 27.02.2026

• Czas trwania: 28.02.2026-14.06.2026

• Zespół kuratorski: Heike Munder, Jarosław Suchan

• Współpraca: Kunstmuseum Bochum

• Współorganizacja: Instytut Adama Mickiewicza

• Więcej informacji: KUNSTMUSEUM LUZERN