Pierwsza indywidualna wystawa prac Magdaleny Abakanowicz w Finlandii

Helsińskie Muzeum Sztuki (HAM) wypełnią prace Magdaleny Abakanowicz: kultowe rzeźby z tkanin, abakany, a także wielkoformatowe rzeźby z juty. „Magdalena Abakanowicz: Crossing Boundaries” to pierwsza indywidualna wystawa artystki w Finlandii. Publiczność będzie mogła podziwiać twórczość jednej z czołowych innowatorek w dziedzinie rzeźby tekstylnej i sztuki instalacji od 6 maja do 30 sierpnia 2026 roku.

Imponujący przegląd twórczości Magdaleny Abakanowicz

Wystawa „Magdalena Abakanowicz: Crossing Boundaries” zaprezentuje 58 niezależnych dzieł i serii prac, oferując imponujący przegląd twórczości Magdaleny Abakanowicz. Spośród bogatego dorobku artystki wybrane zostały dzieła podkreślające najbardziej zdumiewające cechy jej twórczości: skalę i seryjność. W przestrzeni Helsińskiego Muzeum Sztuki znajdą się m.in. ponad 12-metrowa „Kompozycja monumentalna”(1973–1975), duże grupy abakanów oraz figury o wysokości ponad dwóch metrów, zarówno siedzące, jak i stojące.

Zwiedzający będą mogli podziwiać jej prace w dwóch salach. Pierwsza z nich prezentuje prace włókiennicze artystki z okresu od końca lat 50. do końca lat 70.: wczesne tkaniny, realizacje ze sznurów oraz abakany, które zostały zainstalowane zgodnie z oryginalnymi wskazówkami artystki, tworząc spójną całość – swoisty „las tkanin”. Druga część wystawy koncentruje się na rzeźbach z juty, które artystka zaczęła tworzyć na początku lat 70. Rzeźby te składają się z serii podobnych form, przedstawiających grupy ludzi oraz różnorodne formy natury. Kontynuują one trwające całe życie zainteresowanie Abakanowicz człowiekiem, naturą i wszelką materią organiczną.

 „Od trzech lat marzyliśmy o wystawie Magdaleny Abakanowicz w HAM Helsinki Art Museum i ciężko pracowaliśmy, by ją zrealizować. Nasze marzenie wreszcie się spełnia, ponieważ niezwykle fizyczne i mistyczne dzieła Abakanowicz przejmują wielkie, sklepione sale naszego muzeum. Ta wystawa kontynuuje długoletnie zaangażowanie HAM w prezentowanie twórczości wybitnych artystek” – mówi dyrektorka HAM Helsinki Art Museum Arja Miller. 

Na wystawie prezentowany będzie także 13-minutowy film dokumentalny „Abakany” (1970) w reżyserii Jarosława Brzozowskiego i Kazimierza Muchy, poświęcony najważniejszym dokonaniom Abakanowicz. W trakcie wystawy HAM pokaże również biograficzny dokument „ABAKAMANIA. Magdalena Abakanowicz – artystka indywidualna” (2025) w reżyserii Róży Fabjanowskiej i Sławka Malcharka.

Pionierka w dziedzinie rzeźby tekstylnej i jedna z najbardziej znanych na świecie polskich artystek 

Magdalena Abakanowicz zdobyła międzynarodową sławę jako artystka, która uwolniła tkaninę ze ścian, przekształcając ją w trójwymiarowe, immersyjne instalacje. Swoje wielkoformatowe tkane rzeźby zaczęła sytuować w nieoczywistych konfiguracjach, podwieszając je pod sufitami sal wystawienniczych i komponując unikalne, artystyczne scenerie. 

Przesuwała granice zarówno sztuki tkaniny, jak i tradycyjnej rzeźby. Jedną z najbardziej rozpoznawalnych serii jej prac są abakany, które nie są wyrobami tekstyliami o praktycznym zastosowaniu, a jednocześnie – ze względu na zastosowany materiał – nie mieszczą się w istniejących definicjach rzeźby. Na karierę artystki wpływały także realia polityczne jej czasów: w komunistycznej Polsce lat 60. i 70. jej sztuka polegała na nieustannym poszukiwaniu wolności w rzeczywistości ograniczonej cenzurą. Mimo tych przeciwności artystka zyskała międzynarodowe uznanie. 

„Magdalena Abakanowicz zwróciła uwagę świata sztuki na włókna naturalne i wypracowała niezwykle charakterystyczny styl artystyczny. W trakcie swojej 60-letniej kariery stworzyła szeroką gamę dzieł w różnych dziedzinach sztuki, przesuwała granice oraz łączyła różne podejścia twórcze i formy wyrazu. Żyła eksperymentem” – mówi kuratorka wystawy Eulalia Domanowska, dyrektorka Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie.

Wydarzenia towarzyszące wystawie: Klub Tkacki oraz pierwsza fińska publikacja o Abakanowicz

W czasie trwania wystawy pracownia artystyczna HAM będzie gościć Klub Tkacki, w którym będzie można nauczyć się tkania, spotkać osoby o podobnych zainteresowaniach i spędzić czas, czerpiąc inspirację ze sztuki Magdaleny Abakanowicz. W pracowni można uczestniczyć w zajęciach prowadzonych lub pracować samodzielnie. Klub Tkacki jest otwarty codziennie i działa we współpracy z projektantką tkanin Rosą Tolnov Clausen.

Wystawie towarzyszyć będzie książka o tym samym tytule, licząca ponad 170 stron. Bogato ilustrowany tom zawiera obszerny zbiór reprodukcji dzieł oraz fotografii archiwalnych i stanowi kompleksowe wprowadzenie do bogatego dorobku artystki. Jest to pierwsza książka o artystce wydana w Finlandii. Publikacja zawiera wcześniej niepublikowane teksty kuratorki wystawy Eulalii Domanowskiej oraz Marty Kowalewskiej, przewodniczącej zarządu Fundacji Marty Magdaleny Abakanowicz Kosmowskiej i Jana Kosmowskiego. Ponadto w książce znalazły się artykuły redaktorek Emmy Lilji i Satu Metsoli oraz dyrektorki muzeum HAM Arji Miller.

Szeroka współpraca polskich instytucji i estońskiego muzeum

Wszystkie prace prezentowane na wystawie pochodzą z polskich kolekcji. W przedsięwzięcie zaangażowanych jest dziewięciu partnerów, z których najważniejszymi są Fundacja Marty Magdaleny Abakanowicz Kosmowskiej i Jana Kosmowskiego w Warszawie oraz Kolekcja Teresy i Andrzeja Starmachów w Krakowie. Dodatkowe dzieła wypożyczono z innych kolekcji prywatnych i muzealnych, w tym z Muzeum Narodowego w Warszawie.

Wystawa powstała dzięki współpracy Helsińskiego Muzeum Sztuki, Instytut Adama Mickiewicza i Fundacji Marty Magdaleny Abakanowicz Kosmowskiej i Jana Kosmowskiego.

Wystawa „Magdalena Abakanowicz: Crossing Boundaries”  – informacje praktyczne 

• Miejsce: Helsińskie Muzeum Sztuki (HAM)

• Adres: Eteläinen Rautatiekatu 8, 00100 Helsinki, Finlandia

• Czas trwania: 6 maja – 30 sierpnia 2026

• Artystka: Magdalena Abakanowicz 

• Kuratorka: Eulalia Domanowska

• Organizator: HAM Helsinki Art Museum

• Partnerzy: Instytut Adama Mickiewicza, Fundacja Marty Magdaleny Abakanowicz Kosmowskiej i Jana Kosmowskiego