Polscy artyści i artystki na najważniejszym festiwalu sztuk performatywnych w Europie. Ostatnia edycja Tomasza Kireńczuka w Santarcangelo

Od 3 do 12 lipca Santarcangelo di Romagna ponownie stanie się europejską stolicą sztuk performatywnych. W programie 56. edycji Santarcangelo Festival, odbywającej się pod hasłem „deep pressures”, znalazły się prace Wojciecha Grudzińskiego, Ewy Dziarnowskiej, Igora Shugaleeva i Agnietė Lisičkinaitė, DJ sety Krzysztofa Bagińskiego i specjalne wydarzenia kolektywu KEM. Już po raz czwarty obecność polskich artystów i artystek na festiwalu wspiera Instytut Adama Mickiewicza.

Ostatnia edycja Tomasza Kireńczuka

Żyjemy w świecie, w którym presja ekonomiczna i polityczna coraz silniej kształtuje relacje między ludźmi, a budowanie murów i tworzenie dystansu często staje się najbardziej akceptowaną odpowiedzią systemową. Poprzez praktyki artystyczne rozwijane przez twórców i twórczynie zaproszonych do festiwalu oraz poprzez bliskość, jaką wytwarza performans, chcemy pokazać, że nie jest to jedyna możliwa droga i że nie pozostajemy bez odpowiedzi.

Myślę również o tej edycji jako o zamknięciu cyklu, który rozpoczął się w 2021 roku, gdy rozpocząłem tę niezwykłą przygodę z Santarcangelo. Mam nadzieję, że poczucie bliskości, solidarności i otwartości będzie towarzyszyć tym dziesięciu dniom, tak jak towarzyszyło nam przez lata wspólnej troski o Santarcangelo Festival – mówi Tomasz Kireńczuk, który po raz piąty i zarazem ostatni pełni funkcję dyrektora artystycznego festiwalu. W lipcu tego roku obejmie stanowisko dyrektora artystycznego brut Wien – jednej z najważniejszych europejskich instytucji zajmujących się sztukami performatywnymi.

Hasło tegorocznej edycji – „deep pressures” – odnosi się do współczesności naznaczonej napięciami politycznymi, społecznymi i ekologicznymi. Program festiwalu czerpie z perspektyw feministycznych, queerowych, antyrasistowskich i dekolonialnych, tworząc przestrzeń do spotkania, dialogu i wspólnego doświadczania sztuki.

Polscy artyści i artystki wobec presji współczesności

Polska scena performatywna od lat należy do najciekawszych i najbardziej rozpoznawalnych zjawisk na europejskiej mapie współczesnego tańca i performansu. Obecność polskich artystów i artystek w programie Santarcangelo Festival po raz kolejny potwierdza ich silną pozycję w międzynarodowym obiegu sztuki oraz rosnące zainteresowanie twórczością podejmującą tematy wspólnoty, tożsamości, pamięci i społecznego zaangażowania.

Przez ostatnie cztery lata współpraca Santarcangelo Festival i Instytutu Adama Mickiewicza stała się czymś więcej niż partnerstwem dwóch instytucji. To nieustanna rozmowa o tym, czym może być współczesna kultura, dla kogo może tworzyć przestrzeń i jak odpowiadać na wyzwania współczesnego świata.

Być może jedną z najsilniejszych presji naszych czasów jest dziś presja, by oddalać się od siebie nawzajem. Festiwale takie jak Santarcangelo przypominają nam, jak ważne jest budowanie relacji, wspólnoty i przestrzeni dialogu. Cieszymy się, że polscy artyści i artystki po raz kolejny mogą spotkać się tutaj z międzynarodową publicznością – nie tylko po to, by prezentować swoje prace, lecz przede wszystkim by dzielić się pytaniami, emocjami i doświadczeniami. Bo rolą sztuki nie jest dostarczać nam prostych odpowiedzi, lecz pomagać w ocaleniu wrażliwości – nawet pod presją – mówi Olga Brzezińska, wicedyrektorka Instytutu Adama Mickiewicza.

W tegorocznym programie znalazły się prace twórców i twórczyń reprezentujących różne pokolenia i estetyki, których łączy zainteresowanie ciałem jako przestrzenią budowania relacji i reagowania na wyzwania współczesności. Wojciech Grudziński po raz kolejny wraca na Santarcangelo, tym razem z dwoma spektaklami: „CUTE & AWKWARD” oraz „BOW”. „BOW” jest kontynuacją badań Wojciecha Grudzińskiego nad naturą ukłonu – jego formą, funkcją i społecznym znaczeniem – zapoczątkowanych podczas Santarcangelo Festival w 2023 roku. Tegoroczna realizacja przygotowana dla Santarcangelo ma charakter site-specific i została stworzona z myślą o przestrzeni oraz kontekście festiwalu. „CUTE & AWKWARD” prezentowany jest jako swoista „siostra bliźniaczka” wcześniejszego spektaklu Grudzińskiego „THREESOME” zaprezentowanego na Santarcangelo Festival w 2025 roku. W tym solo wykonywanym jak duet parkiet taneczny staje się strefą magnetycznego dryfu. Choreografia przyjmuje formę swoistego poloneza, reinterpretującej polski taniec narodowy. 

Ewa Dziarnowska podczas Santarcangelo Festival zaprezentuje pokaz „Like It Is (work in progress)” będący pierwszym etapem pracy nad nową formą, której finalna wersja będzie miała premierę w 2027 roku. Pokaz składać się będzie z trzech części. Poprzez plotkę, modlitwę i wyznanie projekt zaproponuje trzy formy namysłu nad zagospodarowywaniem czasu i różnymi wymiarami bycia razem. Zamiast dążyć do budowania jednoznacznych, z góry ustalonych narracji performans skupia się na tworzeniu „momentów” i traktuje choreografię jako przedstawienie procesu myślenia zachodzącego w czasie rzeczywistym. 

Igor Shugaleev i Agnietė Lisičkinaitė pokażą wspólny spektakl „CLAP & SLAP”, który bada napięcie, które pojawiło się w Europie Wschodniej – szczególnie między Litwą a Białorusią – po rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Perspektywy historyczne, polityczne, geograficzne i społeczne splatają się tutaj z osobistymi doświadczeniami Agnietė Lisičkinaitė i Igora Shugaleeva. Zaangażowany politycznie w wydarzenia białoruskiej rewolucji 2020 roku Shugaleev uczestniczył w protestach w Mińsku, podczas gdy Lisičkinaitė brała udział w demonstracjach przed ambasadą Białorusi w Wilnie. Shugaleev został zmuszony do opuszczenia ojczyzny, natomiast Lisičkinaitė zdecydowała się nie współpracować z rosyjskojęzycznymi artystami. Spotykając się na jednej scenie, artyści próbują stworzyć dialog pomiędzy strachem a potrzebą działania, odpowiedzialnością zbiorową i indywidualną, osobistą tragedią i geopolityczną katastrofą.

Miasto jako scena

Przez dziesięć dni Santarcangelo di Romagna stanie się prawdziwym „miastem-festiwalem”.  W programie znajdzie się ponad sto wydarzeń przygotowanych przez 35 włoskich i międzynarodowych zespołów oraz kolektywów artystycznych.

Spektakle, performanse, koncerty i działania artystyczne będą odbywać się na ulicach, placach, w teatrach, dziedzińcach, przestrzeniach postindustrialnych, a nawet w pokojach hotelowych. Festiwal stworzy nieprzerwany krajobraz doświadczeń, w którym publiczność będzie mogła swobodnie uczestniczyć od rana do późnych godzin nocnych.

Nie tylko performans

Program wydarzeń towarzyszących obejmie również działania muzyczne i klubowe.

Krzysztof Bagiński, polski artysta i twórca dźwięku, znany m.in. ze współpracy z Alexem Baczyńskim-Jenkinsem i Ewą Dziarnowską, zaprezentuje autorski DJ set inspirowany niskimi częstotliwościami i transowymi doświadczeniami muzycznymi.

Na festiwal powróci także kolektyw KEM z wydarzeniem Dragana Bar – queerową nocą klubową otwierającą przestrzeń dla nowych zjawisk w sztuce dźwięku i performansu oraz badającą polityczny potencjał parkietu tanecznego.

Program obecności polskich artystek i artystów

• 3 lipca – DJ set Krzysztofa Bagińskiego 

• 3-5 lipca – „BOW” Wojciecha Grudzińskiego

• 4-5 lipca – „CLAP & SLAP” Igor Shugaleev i Agnietė Lisičkinaitė 

• 7-12 lipca – Dragana Bar kolektywu KEM

• 10-12 lipca – „CUTE & AWKWARD” Wojciecha Grudzińskiego

• 11-12 lipca – „Like It Is (work in progress)” Ewy Dziarnowskiej 

Cały program festiwalu dostępny jest na: www.santarcangelofestival.com. 

Santarcangelo Festival - informacje praktyczne

• Lokalizacja: Santarcangelo di Romagna, Włochy
• Czas trwania: 3 – 12 lipca 2026
• Dyrektor artystyczny: Tomasz Kireńczuk
• Artyści i artystki reprezentujący polską scenę performansu: Krzysztof Bagiński, Wojciech Grudziński, Igor Shugaleev, Agnietė Lisičkinaitė, Ewa Dziarnowska, kolektyw KEM
• Współpraca: Instytut Adama Mickiewicza
• Więcej informacji: www.santarcangelofestival.com.