Polska literatura i sztuka na Festiwalu Eñe. W listopadzie uznani polscy autorzy i autorki spotkają się z publicznością w Madrycie i Maladze

Od 4 do 25 listopada 2026 w Madrycie i od 21 do 30 listopada 2026 w Maladze trwać będzie Festiwal Eñe, jeden z najważniejszych międzynarodowy festiwali literatury i sztuki w Hiszpanii. Podczas tegorocznej edycji Polska pełni rolę Gościa Honorowego festiwalu, przybliżając publiczności współczesną twórczość polskich artystów nie tylko z dziedziny literatury. Wśród najważniejszych postaci zaproszonych do udziału w programie znaleźli się reżyserka Agnieszka Holland; pisarze Mariusz Szczygieł, Margo Rejmer i Joanna Kuciel-Frydryszak; poeci Tomasz Różycki i Marcin Kurek; poetka Urszula Honek; pisarka i dramatopisarka Weronika Murek oraz pianista Rafał Blechacz. Program powstał we współpracy z Instytutem Polskim w Madrycie, Instytutem Adama Mickiewicza i Instytutem Książki.

Poezja przeciwko zniechęceniu 

W centrum tegorocznego Festiwalu Eñe stoi poezja. Różnorodne głosy i perspektywy spotkają się, aby rozmawiać o poezji i zadawać pytania o jej aktualność i zdolność do opisywania współczesnej rzeczywistość za pomocą języka piękna. Poezja nie jest postrzegana jedynie jako forma sztuki, ale także narzędzie oporu, obrony prawdy, wolności i godności człowieka. Festiwal stawia sobie za cel pokazanie, że w czasach nienawiści, przemocy i zagrożenia demokracji słowo poetyckie może przeciwstawiać się barbarzyństwu i pomagać budować lepszy świat.

Polska jako Gość Honorowy Festiwalu będzie miała okazję przybliżyć międzynarodowej publiczności swoją tradycję literacką, która jako jedna z niewielu przyznaje poezji tak doniosłą rolę w budowaniu tożsamości zbiorowej i kształtowaniu życia społecznego. Polska tradycja literacka, w której poezja zawsze była czymś znacznie więcej niż formą artystycznej ekspresji, staje się ważnym punktem odniesienia w poszukiwaniach nowych sposobów myślenia o poezji jako odpowiedzi na wyzwania współczesnego świata. 

Otwarcie festiwalu na styku dyscyplin: rozmowa z Agnieszką Holland, koncert Rafała Blechacza 

Festiwal Eñe rozpocznie rozmowa dyrektora artystycznego Festiwalu Eñe i pisarza Jesúsa Ruiza Mantilli z Agnieszką Holland, jedną z najbardziej cenionych na arenie międzynarodowej europejskich reżyserek. Spotkanie zatytułowane „Poetyka kina i malarstwa” odbędzie się 4 listopada 2026 w Muzeum Narodowym Prado. Twórcy będą rozmawiać o tym, jak sztuka malarska wpłynęła na klasyczne już dzieła Holland takie jak „Europa, Europa”, „Olivier, Olivier” czy „Copying Beethoven” – a także najnowszy film „Franz” poświęcony Kafce. 

Kontynuacją rozmowy będzie przegląd polskiego kina w Cine Estudio w Círculo de Bellas Arte, który odbędzie się 9 listopada 2026. Podczas przeglądu zaprezentowany zostanie jeden z najważniejszych filmów Agnieszki Holland – „Franz” (2025). W programie znajdą się również „Zimna wojna” (2018) w reżyserii Pawła Pawlikowskiego oraz „Chopin” (2026) w reżyserii Michała Kwiecińskiego.

Dzięki współpracy Instytutu Polskiego z Fundación Scherzo w Auditorio Nacional de Música odbędzie się koncert Rafała Blechacza, zwycięzcy Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. W programie znajdą się utwory polskiego kompozytora, a także dzieła dwóch innych gigantów repertuaru pianistycznego: Ludwiga van Beethovena i Johanna Sebastiana Bacha. 

Literacki wielogłos – polsko-hiszpańskie spotkania

Do końca listopada uczestnicy festiwalu będą mogli wziąć udział również w spotkaniach autorskich i czytaniach performatywnych, które odbywać się będą w różnych lokalizacjach Madrytu i Malagi. Spotkania połączą polskich i hiszpańskich autorów, którzy wspólnie zastanowią się nad tym, czym jest prawdziwy ponadnarodowy dialog. Pozostając w przestrzeni między dwoma językami, polskim i hiszpańskim, będą badać, jak poezja może poruszać się między oryginałem a przekładem i jak może sprawić, że obcy język staje się odrobinę mniej obcy, a własny – na chwilę mniej oczywisty. Czy polskie wiersze mogą powiedzieć coś nowego w hiszpańskim języku? 

Spotkania skupione będą wokół takich tematów jak pamięć historyczna, wygnanie, współczesny reportaż i siła słowa pisanego. Dużo przestrzeni przeznaczone zostanie także na rozmowę o relacji człowieka z naturą i z miejscem jego pochodzenia. Autorzy i autorki przedstawią także literaturę jako środek do przywracania głosu tym, którzy zostali go pozbawieni, a także jako odkrywania opowieści skazanych na zapomnienie.

W programie znajdą się: 

• „Poetyka dzikich języków” – spotkanie z polską poetką i prozaiczką Urszulą Honek oraz poetą i tłumaczem Xavierem Farré w Círculo de Bellas Artes.

• Rozmowa Tomasza Różyckiego z Gonzalo Escarpą w Ámbito Cultural de El Corte Inglés o poetyce surrealizmu. 

• Rozmowa reporterów Katarzyny Kobylarczyk i Paco Cerdy w Círculo de Bellas Artes wokół poetyki pamięci. Jak doświadczenie piętna totalitaryzmu wpływa na pisanie? 

• Spotkanie Joanny Kuciel-Frydryszak z Paulą Bonet w Bibliotece Ateneo de Madrid.

• Rozmowa Mariusza Szczygła z Jorge Volpim w Casa de América.

• „Poetyka wygnania zewnętrznego i wewnętrznego” – rozmowa Margo Rejmer, Marcina Kurka, Giocondy Belliego i Pedro Mairala, którą poprowadzi Xavier Farré. 

• „Przepisywanie mitów: od Silent Hill do Green Lanterna” – spotkanie z udziałem Ala Ewinga i Mateusza Lenarta w CUPRA City Garage, gdzie zostanie zaprezentowana immersyjna instalacja cyfrowa autorstwa Lenarta.

• Rozmowa Weroniki Murek i Ricardo Iniesty, „La Peatonal”, w Centrum Kultury Generación w Maladze.

Dodatkowo polska poezja będzie obecna na festiwalu w formie antologii „Mellas en la piel. Antología de nueva poesía polaca” („Wyszczerbienia na skórze. Antologia nowej polskiej poezji”) wydanej specjalnie z myślą o hiszpańskiej publiczności festiwalu. Tomik opracowany został przez Xaviera Farré, kuratora literackiego programu obecności polskich poetów na festiwalu i wydany przez Instytut Adama Mickiewicza. 

Antologia gromadzi utwory czternastu polskich poetów i poetek urodzonych w latach 1970–1997: Bianki Rolando, Jakuba Kornhausera, Tomasza Różyckiego, Michała Sobola, Justyny Kulikowskiej, Antoniny Tosiek, Urszuli Zajączkowskiej, Stanisława Kaliny Jaglarza, Marleny Niemiec, Anny Adamowicz, Katarzyny Szwedy, Marcina Kurka, Urszuli Honek oraz Joanny Bociąg. 

Premiera tomiku odbędzie się 17 listopada 2026 o godzinie 19:00 w księgarni Parenthesis z udziałem Marcina Kurka, Jordi Doce i Xaviera Farré.

Literatury przeniesiona na deski teatru 

Literatura pojawi się na Festiwalu Eñe także w formie teatralnej. La Abadía zaprezentuje dwa ważne spektakle z Agnieszką Przepiórską w roli głównej: „W maju się nie umiera. Historia Barbary Sadowskiej” oraz „Ginczanka. Przepis na prostotę życia”. Drugiemu spektaklowi będzie towarzyszyć rozmowa z udziałem aktorki, krytyczki literackiej Mercedes Monmany oraz Elżbiety Bortkiewicz, hiszpańskiej tłumaczki twórczości Zuzanny Ginczanki.

W teatrze Réplika Teatro, a także w Teatro Echegaray w Maladze, zostanie zaprezentowany projekt teatralny „Prowadź swój pług przez kości umarłych” w reżyserii Ignacia Garcíi, oparty na powieści Olgi Tokarczuk, laureatki Nagrody Nobla. Z kolei zespół teatralny La Peatonal wystawi w Círculo de Bellas Artes spektakl „Białe małżeństwo” oparty na dramacie Tadeusza Różewicza.

Festiwal Eñe – informacje praktyczne

• Termin festiwalu: 4 listopada – 30 listopada 2026

• Miejsca: Madryt i Malaga, Hiszpania

• Organizatorzy: Festival Eñe, La Fábrica, Círculo de Bellas Artes

• Uczestnicy festiwalu: Agnieszka Hollan, Mariusz Szczygieł, Margo Rejmer, Joanna Kuciel-Frydryszak, Tomasz Różycki, Marcin Kurek, Urszula Honek, Weronika Murek, Rafał Blechacz, Katarzyny Kobylarczyk, Mateusz Lenart, Agnieszka Przepiórska, Elżbieta Bortkiewicz, Xavier Farré.

• Antologia: "Mellas en la piel. Antología de nueva poesía polaca” („Wyszczerbienia na skórze. Antologia nowej polskiej poezji”); wydana przez Instytut Adama Mickiewicza i opracowana przez Xaviera Farré

• Współpraca: Instytut Adama Mickiewicza, Instytut Polski w Madrycie, Instytut Książki.

• Więcej informacji i szczegółowy program: https://festivalene.lafabrica.com