Wajda100 w Budapeszcie: polska obecność na Budapest Classics Film Marathon 2026

Retrospektywa siedmiu filmów Andrzeja Wajdy, obecność w programie „Pianisty” Romana Polańskiego oraz polskie tytuły w co najmniej dwóch innych sekcjach sprawiają, że w tegorocznej, dziewiątej edycji Budapest Classics Film Marathon (15–20 września) polskie kino zajmuje wyjątkowo mocną pozycję. Obchody stulecia urodzin Wajdy w Budapeszcie dopełnia dodatkowo koncert muzyki filmowej w Müpa Budapest, który wieńczy tegoroczne świętowanie jubileuszu reżysera w węgierskiej stolicy.

Retrospektywa Andrzeja Wajdy

Z okazji setnej rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy festiwal pokaże siedem jego filmów, wybranych przez węgierskiego reżysera Istvána Szabó: debiutanckie „Pokolenie” (1955), „Kanał”, „Popiół i diament”, „Człowieka z marmuru”, „Dantona”, „Wszystko na sprzedaż” oraz „Katyń” (2007) rozliczenie z przemilczaną przez dekady historią. Gościem festiwalu będzie Paweł Edelman, operator „Katynia” i wieloletni współpracownik reżysera.

Jak zauważa węgierska historyczka filmu Vera Gyürey, dla Wajdy i jego pokolenia decydujące były doświadczenia wojny, okupacji i powstania warszawskiego, a wyjście poza lokalne problemy ku pytaniom uniwersalnym Wajda uważał za przywilej zarezerwowany dla największych krajów.

„Pianista” dopełnia polski wątek festiwalu

Polska obecność w programie nie ogranicza się do sekcji poświęconej twórczości Andrzeja Wajdy. W głównym programie festiwalu znalazł się także „Pianista” Romana Polańskiego (2002), kolejna produkcja, przy której za kamerą stał Paweł Edelman. Po projekcji zaplanowano spotkanie z operatorem, który w Budapeszcie pojawi się więc przy okazji dwóch swoich najważniejszych realizacji,  „Katynia” i „Pianisty”. Edelman poprowadzi też masterclass dla profesjonalistów i publiczności festiwalu, organizatorzy zapowiadają ją obok pokazów jako jeden z elementów programu towarzyszącego wizytom gości honorowych BCFM.

Polskie filmy w pozostałych sekcjach festiwalu

19 września w Instytucie Francuskim, w ramach pokazów niemych filmów z muzyką na żywo, zaprezentowany zostanie „Mocny człowiek” Henryka Szaro (1929), niemy dramat o rozpadzie błyskotliwego, pozornie szczęśliwego życia, jedno z kluczowych dzieł przedwojennego polskiego kina. Muzykę na żywo wykona Stefan Wesołowski. 

W sekcji „Vérgrófnők, kobiety wampiry w kinie gatunkowym XX wieku” znalazło się z kolei „Lubię nietoperze” Grzegorza Warchoła (1985) – kultowa polska komedia grozy o wampirzycy pragnącej stać się człowiekiem, pokazywana obok takich klasyków gatunku jak „Vampyr” Carla Theodora Dreyera czy „Vampyros Lesbos” Jesúsa Franco.

Towarzyszący koncert: „Bunt. Wolność. Miłość – Wajda100”

20 września o godz. 19.30 w sali im. Béli Bartóka w Müpa Budapest (Művészetek Palotája) odbędzie się koncert muzyki filmowej „Bunt. Wolność. Miłość – Wajda100”, dopełniający budapeszteńskie obchody stulecia urodzin reżysera.

Na koncert złoży się wybór muzyki z filmów Wajdy – twórczości, która towarzyszyła m.in. „Człowiekowi z marmuru”, „Człowiekowi z żelaza”, „Ziemi obiecanej”, „Katyniowi” i „Popiołowi i diamentowi”. Program wykona Budafoki Dohnányi Zenekar (Dohnányi Symphony Orchestra) – jedna z czołowych węgierskich orkiestr symfonicznych, działająca zawodowo od 1993 roku pod kierownictwem artystycznym Gábora Hollerunga jako orkiestra samorządu dzielnicy Budafok-Tétény. Tym razem orkiestrą pokieruje Apor Szüts, dyrygent znany widzom z węgierskiego programu telewizyjnego „Virtuozok” (Wirtuozi).

Koncert ma przypominać o głębokiej, artystycznej przyjaźni Wajdy z gigantami węgierskiego kina, Istvánem Szabó i Miklósem Jancsó i ich wspólnym wpływie na kino Europy Środkowo-Wschodniej. Wydarzenie odbywa się dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP oraz węgierskiego Ministerstwa ds. Stosunków Społecznych i Kultury. Partnerami koncertu są: Instytut Polski, Instytut Adama Mickiewicza, Fundacja im. Wacława Felczaka, Müpa Budapest, Krakowskie Biuro Festiwalowe - Festiwal Muzyki Filmowej w Krakowie, WFDiF - Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, Orlen Hungary, TriGranit oraz Nowy Styl.

Bilety na koncert dostępne są na stronie bdz.jegy.hu.

Informacje praktyczne

Budapest Classics Film Marathon organizowany jest przez węgierski Narodowy Instytut Filmowy (NFI) i potrwa od 15 do 20 września 2026 roku w kilku lokalizacjach w Budapeszcie, m.in. w kinie Uránia. Pełny program festiwalu dostępny jest na stronie organizatora, bilety na poszczególne seanse – w kasach kin biorących udział w wydarzeniu.

Koncert „Bunt. Wolność. Miłość – Wajda100” odbywa się w dniu zakończenia festiwalu (20 września), w Müpa Budapest – jednej z czołowych sal koncertowych węgierskiej stolicy.