„Weight of Matter”. Pierwsza indywidualna wystawa Moniki Sosnowskiej w Londynie

18 rzeźb powstałych na przestrzeni ostatnich dwóch dekad oraz kilkadziesiąt modeli, które rzadko opuszczają prywatną pracownię artystki, złoży się na „Weight of Matter” – pierwszą indywidualną wystawę Moniki Sosnowskiej w Londynie. Otwierana 10 września w South London Gallery ekspozycja będzie największą dotychczas prezentacją jej twórczości w Wielkiej Brytanii. Wystawa zgromadzi zarówno najbardziej znane prace artystki, w tym wielkoskalowe, zdekonstruowane formy ze stali i betonu inspirowane architekturą warszawskiego modernizmu, jak i rzadko prezentowane modele pozwalające zajrzeć w proces ich powstawania.

Materia żelaznej kurtyny

Praktyka artystyczna Moniki Sosnowskiej od lat sytuuje się na granicy rzeźby i instalacji, koncentrując się wokół tematyki architektury oraz przestrzeni w jej ściśle fizycznym wymiarze. Główną inspiracją oraz obszarem twórczej eksploracji pozostaje dla artystki dziedzictwo powojennego modernizmu, w szczególności architektura Warszawy lat 60. i 70. XX w.

Sosnowską interesuje zarówno przestrzeń doświadczana jednostkowo, w skali mikro – taka jak wnętrza pomieszczeń, korytarzy czy klatek schodowych – jak i w skali makro: całych założeń urbanistycznych i środowisk miejskich. Z proponowanej przez artystkę perspektywy architektura jawi się jako system służący przede wszystkim organizowaniu i porządkowaniu, który, będąc odbiciem systemów społeczno-politycznych, bezpośrednio kształtuje codzienne życie ludzi.

Artystka szerokim gestem sięga do estetyki ery socjalizmu, która przypadła na okres jej dzieciństwa i dorastania. W jej „instalacjach architektonicznych” odnaleźć można znajome elementy PRL-owskiego pejzażu blokowisk z wielkiej płyty i urzędowych gmachów: ściany z lamperią, poręcze pokryte czerwoną listwą PCV, stalowe pręty, bryły betonu. Zdekonstruowane rzeźby artystki intencjonalnie wytrącają publiczność z poczucia porządku i realności, wprowadzają element chaosu i niepewności. Zdeformowane obiekty niejednokrotnie grają ze skalą i percepcją widza, a ich geometria potęguje wrażenie dezorientacji czy wręcz surrealizmu: ciągi korytarzy stają się labiryntami, pokoje ujawniają klaustrofobiczną ciasnotę, a połamane przemysłowe konstrukcje przywołują na myśl surowy, postapokaliptyczny krajobraz wypełniony tajemniczymi postaciami biomorficznych struktur-szkieletów.

Największa dotychczas prezentacja twórczości Sosnowskiej w Wielkiej Brytanii

W renomowanej South London Gallery zebranych zostanie aż 18 rzeźb Moniki Sosnowskiej, które pozwolą prześledzić rozwój jej języka artystycznego w okresie ostatnich 20 lat jej twórczości. Będzie to pierwsza indywidualna wystawa artystki w Londynie, a zarazem największa dotychczas prezentacja jej prac w Wielkiej Brytanii.

Ekspozycja prezentowana będzie w historycznych, XIX-wiecznych wnętrzach założonej przed 135 laty galerii, które stworzą całkowicie nowy kontekst dla dzieł polskiej rzeźbiarki. W wiktoriańskiej przestrzeni Galerii głównej zobaczyć będzie można monumentalną instalację site-specific, na którą złoży się grupa prac niepokazywanych do tej pory razem. Waga niektórych z nich przekracza ponad pół tony. Zawieszone na krokwiach niczym tusze zwierząt, szkieletowe formy sprawią wrażenie, jakby poddawały próbie konstrukcję całego budynku. 

Z kolei na dwóch piętrach postindustrialnego budynku remizy strażackiej (budynek Fire Station) aranżacja wystawy pozwoli pracom Sosnowskiej wejść w bezpośredni dialog z architekturą galerii. W dawnej hali wozów strażackich zaprezentowana zostanie charakterystyczna rzeźba przypominająca czarne, metalowe schody. Wytworzy ona wyraźną relację z białą klatką schodową budynku autorstwa studia 6a architects inspirowaną formą schodów ewakuacyjnych. W sąsiedniej galerii, z której rozciąga się widok na zieleń na zewnątrz budynku, umiejscowiona zostanie kompozycja rzeźb o roślinnych formach, które stworzą betonowy ogród złożony z zapadających się drzew i gałęzi z prętów zbrojeniowych. Na piętrze, w pomieszczeniach, które niegdyś zamieszkiwane były przez strażaków, pokryte farbą stalowe prace przywołujące skojarzenie pogniecionego papieru i łuszczących się ścian będą nawiązywać do podupadłego stanu budynku poprzedzającego jego adaptację do obecnej, wystawienniczej funkcji.

Choć Monika Sosnowska najbardziej znana jest z pracy z materiałami przemysłowymi i wykonywania obiektów w dużej skali, swoje pomysły rozwija poprzez tworzenie precyzyjnych papierowych modeli. Makiety te rzadko opuszczają pracownię artystki. Wystawa zaprezentuje je londyńskiej publiczności po raz pierwszy. Te niewielkie modele odsłonią inspirację tradycyjnym procesem projektowania brył architektonicznych, ukazując jeszcze jeden fascynujący aspekt praktyki artystycznej Sosnowskiej.

Weight of Matter

Lokalizacja: South London Gallery, Londyn, Wielka Brytania
Otwarcie wystawy: 10.09.2026 r.
Czas trwania wystawy: 10.09–22.11.2026 r.
Organizator: South London Gallery
Partner: Instytut Adama Mickiewicza

Bilety, godziny otwarcia i dodatkowe informacje:
https://www.southlondongallery.org/exhibitions/monika-sosnowska-weight-of-matter/

Wystawa wspierana jest przez Instytut Adama Mickiewicza i współfinansowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.